Aplikacje » Słownik dietetyczny

Słownik dietetyczny

Chcesz poszerzyć swoją wiedzę z zakresu dietetyki? Nie wiesz, co to jest gęstość odżywcza, inulina albo włókno pokarmowe? Zobacz nasz „Słownik dietetyczny”! Znajdziesz w nim definicje tych oraz wielu innych terminów związanych z żywieniem człowieka.

A

rozwiń

  • Acesulfam K (E-950):

    substancja stosowana jako słodzik. Moc odczuwania słodkiego smaku jest około dwieście razy silniejsza niż w przypadku cukru.

  • Alergia pokarmowa:

    nagła, immunologiczna reakcja ustroju na zaistnienie konkretnego czynnika (alergenu). Do objawów alergii pokarmowej należą: ból brzucha, wysypka, wymioty, zwiększone tętno, obrzęk błon śluzowych.

  • Antyoksydanty (przeciwutleniacze):

    spowalniają lub hamują proces utleniania. Najbardziej znanymi antyoksydantami są: witamina A, E, C, beta-karoten, związki flawonoidów, selen, alkoksy glicerole, koenzym Q10. Rola przeciwutleniaczy w organizmie polega na ochronie komórek przed wolnymi rodnikami.

  • Apetyt:

    zaspokojenie apetytu jest jedną z podstawowych potrzeb organizmu. Apetyt jest odczuwany w wyniku zaistnienia bodźca wizualnego, zapachowego lub samej myśli związanej z jedzeniem.

  • Awitaminoza:

    stan wynikający z niedoboru określonej witaminy lub grupy witamin. Niedobory witaminowe wywołują szereg objawów skórnych, dolegliwości ze strony układu nerwowego, pokarmowego, krwionośnego, problemy ze wzrokiem. Częstą przyczyną wystąpienia awitaminozy są niedobory pokarmowe związane ze stosowaniem restrykcyjnych diet lub nieprawidłowe nawyki żywieniowe.

B

rozwiń

  • Barwniki:

    związki wpływające na zabarwienie produktu spożywczego. Pochodzą z owoców lub innych anatomicznych części roślin, mogą być także syntetycznymi substancjami stosowanymi w żywności.

  • Beta-glukan:

    związek chemiczny występujący w zbożach takich jak: owies, jęczmień, żyto, pszenica. Wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, równoważy glikemię, chroni układ pokarmowy przed wystąpieniem chorób nowotworowych.

  • Białka:

    należą do grupy związków organicznych, odpowiadają za wzrost, regenerację tkanek, przemiany enzymatyczne, gospodarkę wodno – elektrolitową oraz hormonalną, transport substancji, odporność ustroju. Białka ze względu na wartość odżywczą dzielimy na pełnowartościowe (białko jaja, mleko, mięso zwierząt rzeźnych, drób, ryby) i niepełnowartościowe (białka pochodzenia roślinnego).

  • Biegunka:

    stan, w którym dochodzi do zwiększenia częstości oraz płynności wydalanego kału. Częstą przyczyną wystąpienia biegunki jest zakażenie bakteryjne, wirusowe lub pasożytnicze spożytej żywności.

C

rozwiń

  • Całkowita przemiana materii (CPM):

    suma przemian energetycznych zachodzących w ustroju w naturalnych warunkach. Na CPM składają się: podstawowa i ponadpodstawowa przemiana materii.

  • Celiakia:

    choroba polegająca na zaburzeniu wchłaniania produktów zawierających gliadynę, czyli białko występujące w wielu zbożach (pszenica, żyto, owies, jęczmień). Celiakia przyczynia się do uszkodzenia kosmków jelitowych, co prowadzi do wystąpienia niedożywienia organizmu. Chorzy muszą spożywać żywność bezglutenową.

  • Choroby dietozależne:

    grupa chorób i dolegliwości, których wystąpienie w znacznym stopniu uzależnione jest od sposobu odżywiania. Należą do nich między innymi choroby układu krążenia, nowotwory, cukrzyca, choroby układu pokarmowego, hiperlipidemia czy osteoporoza.

  • Cukry (węglowodany):

    związki organiczne, których główną funkcją jest dostarczanie energii organizmowi. Węglowodany dzielimy na proste i złożone. Powinny one stanowić 50-60% całodniowej racji pokarmowej. Węglowodany dzielimy również na przyswajalne i nieprzyswajalne (błonnik pokarmowy, który jest oporny na działanie enzymów trawiennych). Źródłem węglowodanów są produkty pochodzenia roślinnego, przede wszystkim zboża, suche nasiona roślin strączkowych i ziemniaki. Zapotrzebowanie na cukry jest uwarunkowane czynnikami takimi jak: płeć, wiek, aktywność fizyczna, stan fizjologiczny.

  • Cukrzyca:

    jednostka chorobowa polegająca na zakłóceniu regulacji poziomu glukozy w ustroju. Cukrzyca może wynikać z braku insuliny lub jej niedoboru oraz z oporności tkanek na jej działanie. Osoby cierpiące na tę chorobę muszą stosować insulinoterapię oraz dietę, gdzie najistotniejszym aspektem jest rozkład i dobór cukrów w posiłkach.

D

rozwiń

  • Data ważności:

    termin, po którym dany produkt nie powinien być już konsumowany. Na datę ważności mają wpływ termin produkcji oraz czas trwałości produktu.

  • Dieta:

    sposób odżywiania się całych populacji lub indywidualna racja pokarmowa dotycząca konkretnej osoby. Powinna być ona dostosowana do warunków oraz stanu zdrowia osoby, której dotyczy. Dieta często stanowi skorygowaną wersję standardowego sposobu odżywiania z wykluczeniem lub uwzględnieniem określonych składników pokarmowych.

  • Dietetyczny środek spożywczy:

    produkt żywnościowy, który ze względu na swój skład, właściwości i sposób przygotowania kierowany jest do określonej grupy konsumentów (np. odżywki dla niemowląt). Dietetyczny środek spożywczy stosowany jest także w przypadku występowania zaburzeń metabolicznych lub gdy niezbędne jest monitorowanie danego składnika pokarmowego w racji żywieniowej.

  • Dodatki do żywności:

    substancje, które same nie stanowią produktu żywieniowego. Stosowanie dodatków nie wpływa na poprawę wartości odżywczej produktów. Ich zastosowanie dopuszcza się w przypadku, gdy są one niezbędne ze względów technologii produkcji i nieszkodliwe dla człowieka.

  • Dojadanie:

    sporadyczne konsumowanie produktów spożywczych pomiędzy głównymi posiłkami. Najczęstszą formą dojadania stanowią produkty wysoko przetworzone.

E

rozwiń

  • Efekt „jojo”:

    proces, w którym dochodzi do naprzemiennych zmian w masie ciała. Wpływa to niekorzystnie na unormowanie wagi człowieka, bowiem podczas stosowania diety redukującej waga spada, ale po jej zakończeniu i powrotu do zwyczajów żywieniowych sprzed okresu stosowania diety waga z powrotem wzrasta. Często efekt jojo wynika ze zbyt krótkiego czasu wdrażania diety - organizm nie zdążył przystosować metabolizmu do nowego sposobu odżywiania.

  • Enzymy trawienne:

    związki chemiczne obecne w sokach trawiennych, dzięki którym składniki odżywcze mogą być rozłożone. W zależności od tego, jakie związki odżywcze są rozkładane przez dany enzym, dzielą się one na enzymy proteolityczne (rozkład białek), lipolityczne (rozkład tłuszczy) i amylolityczne (rozkład węglowodanów).

F

rozwiń

  • Flawonoidy:

    substancje pochodzenia roślinnego, które znalazły zastosowanie w medycynie ze względu na swoje dobroczynne właściwości. Stosowane są dla poprawy jakości pracy układu krwionośnego i odpornościowego. Uznawane są także za silne przeciwutleniacze.

  • Fluor:

    należy do grupy mikroelementów. Jest najbardziej skoncentrowany w kościach i zębach. Dobrymi źródłami fluoru są: ryby, soja oraz podroby.

  • Foliany:

    szeroka grupa związków chemicznych. Należy do niej między innymi kwas foliowy. Źródłem folianów są zielone warzywa liściaste oraz nasiona roślin strączkowych. Niedobór folianów jest szczególnie niebezpieczny dla rozwoju płodu. Ponadto sprzyja wystąpieniu niedokrwistości, miażdżycy i nowotworów.

  • Fosfor:

    należy do grupy makroelementów. Wchodzi w skład między innymi kości i zębów. Bierze udział w wielu reakcjach zachodzących w organizmie. Produktami obfitującymi w ten pierwiastek są: mleko i przetwory mleczne, ryby, mięso oraz nasiona roślin strączkowych.

G

rozwiń

  • Gęstość energetyczna:

    określana jest w kilokaloriach (kcal) przypadających na daną dietę, posiłek czy sam produkt spożywczy.

  • Gęstość odżywcza:

    określa wartość konkretnej diety, posiłku czy produktu spożywczego, względem kaloryczności oraz wartości odżywczej. Gęstość odżywcza rośnie wraz z zawartością składników odżywczych.

  • Glukoza:

    cukier prosty, najłatwiej przyswajalny przez organizm. Jest częścią składową innych węglowodanów złożonych. Glukoza jest jedynym źródłem energii dla układu nerwowego (mózgu).

  • Glutaminian sodu (E621):

    substancja stosowana do wzmocnienia smaku oraz zapachu (intensyfikator) w produktach spożywczych typu zupy, sosy, przyprawy, konserwy. Substancja ta wpływa niekorzystnie na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.

H

rozwiń

  • Higiena żywienia:

    dział nauki zajmujący się zdrowiem populacji poprzez wdrażanie prawidłowych nawyków żywieniowych.

  • Higiena żywności:

    dział nauki obejmujący postępowanie w całym procesie pozyskiwania, obróbki i przechowywania produktów spożywczych oraz przygotowywania posiłków. Higiena żywienia ma na celu uchronienie konsumenta przed spożyciem żywności, która mogłaby zaszkodzić jego zdrowiu.

  • Hipercholesterolemia:

    stan, w którym dochodzi do przekroczenia poziomu cholesterolu we krwi. Przyczynia się ona do wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Hipercholesterolemia dzieli się na trzy stadia: łagodną (5,2-6,5 mmol/l), umiarkowaną (6,5-7,6 mmol/l) i znaczną (powyżej 7,6 mmol/l). Osoby z wykrytą cholesterolemią powinny zwiększyć w swojej diecie podaż błonnika oraz olejów roślinnych kosztem tłuszczów zwierzęcych.

  • Hiperfagia:

    jednostka chorobowa, która polega na konsumpcji pokarmów w zbyt dużych ilościach w stosunku do zapotrzebowania. Hiperfagię powoduje zaburzona praca podwzgórza - ośrodka sytości.

I

rozwiń

  • Indeks glikemiczny (IG):

    wartość indeksu glikemicznego zależy od szybkości i wielkości poziomu glukozy we krwi, jaki zaistniał po spożyciu danego produktu. Produkty zawsze są porównywane względem wartości uzyskanej przez czystą glukozę. Wysoki IG (powyżej 55) mają produkty składające się głównie z cukrów prostych. Są one szybko trawione oraz wchłaniane, i z tego powodu wynik jest tak wysoki. Niski IG (poniżej 55) mają produkty na bazie węglowodanów złożonych, gdzie cały proces trawienia i wchłaniania trwa wolniej. Im niższy IG tym lepiej dla zdrowia człowieka.

  • Insulina:

    hormon wytwarzany przez trzustkę, który odpowiada za przekształcanie glukozy w glikogen w wątrobie, mięśniach oraz wpływa na glikolizę. Zachwianie procesu wytwarzania insuliny i przemian glukozy przyczynia się do wystąpienia cukrzycy.

  • Inulina:

    związek pochodzenia roślinnego, stosowany jako prebiotyk. Wspomaga rozwój prawidłowej flory jelitowej przewodu pokarmowego człowieka.

J

rozwiń

  • Jadłospis:

    spis produktów spożywczych i potraw oferowanych przez wszelkie zakłady żywienia zbiorowego (restauracje, stołówki).

  • Jełczenie:

    proces polegający na obniżeniu jakości tłuszczów przez ich długie przechowywanie, wystawienie na działanie światła, wilgotności powietrza, temperatury i mikroorganizmów. W trakcie procesu jełczenia tłuszczów dochodzi do niekorzystnych reakcji chemicznych, które w nich zachodzą (hydroliza, utlenianie).

K

rozwiń

  • Kalorie:

    jednostki mówiące o wartości energetycznej spożywanego pokarmu

  • Karnityna:

    uznawana jest za środek ułatwiający spalanie tkanki tłuszczowej. Bierze udział w metabolizmie tłuszczów. Karnityna jest często dodawana do batonów dla sportowców lub napojów energetyzujących.

  • Karotenoidy:

    należą do grupy barwników roślinnych. Odznaczają się żółtą, pomarańczową i czerwoną barwą. Najbardziej znanym jest beta-karoten (prowitamina A). Karotenoidy występują w warzywach i owocach (marchew, pomidory, papryka, brzoskwinie, wiśnie), jak również w warzywach zielonych, gdzie są maskowane przez zielony barwnik (sałata, brukselka, szpinak, brokuły). Barwniki te występują także w mleku i jego przetworach.

  • Koenzym:

    związek chemiczny, który współpracuje z białkami, przyspieszając daną reakcję biochemiczną w ustroju.

  • Kofeina:

    związek chemiczny (alkaloid) występujący między innymi w napojach typu kawa, herbata. Ma silne działanie pobudzające względem układu nerwowego, ponadto rozszerza naczynia krwionośne.

L

rozwiń

  • Laktoza:

    dwucukier występujący w mleku ssaków. Ze względu na nietolerancję laktozy, część populacji nie może w znacznych ilościach spożywać mleka.

  • Leptyna:

    hormon produkowany w podskórnej tkance tłuszczowej. Odpowiada za odczuwanie sytości. Sterując naszym łaknieniem, pobudza układ sympatyczny.

  • Likopen:

    należy do grupy karotenoidów. Posiada silne właściwości antyoksydacyjne, dzięki temu stosowany jest w profilaktyce chorób serca oraz nowotworów.

  • Lipidy (tłuszczowce):

    należą do grupy związków organicznych nierozpuszczalnych w wodzie. Występują w produktach pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Tłuszcze dostarczają energii, nienasyconych kwasów tłuszczowych, są również źródłem witamin A, D, E, K. Stanowią materiał budulcowy błon komórkowych i hormonów. Nadmierne spożywanie tłuszczy zwierzęcych prowadzi do wystąpienia nadwagi.

  • Luteina:

    należy do grupy barwników roślinnych należących do karotenoidów. Luteina korzystnie wpływa na wzrok, szczególne na plamkę żółtej. Spożywanie produktów bogatych w luteinę poprawia jakość widzenia.

M

rozwiń

  • Makrobiotyka:

    sposób odżywiania polegający na wdrożeniu filozofii „jesteś tym, co jesz”. W makrobiotyce istotny jest styl i jakość życia. Służy ona przedłużeniu życia poprzez eliminację chorób cywilizacyjnych takich jak cukrzyca, choroby serca, nowotwory.

  • Makroelementy:

    składniki mineralne, których zawartość w organizmie wynosi więcej niż 0,01%. Do makroelementów należą pierwiastki takie jak chlor, fosfor, magnez, potas, siarka, wapń, sód. Makroelementy wchodzą w skład płynów ustrojowych, komórek, enzymów, hormonów. Uczestniczą w przewodnictwie nerwowo – mięśniowym oraz w zachowaniu równowagi wodno - elektrolitowej.

  • Metabolizm (przemiana materii):

    metabolizm określa całościowo reakcje biochemiczne zachodzące w ustroju. Dzieli się na anabolizm i katabolizm. Anabolizm obejmuje reakcje łączenia się związków, do czego potrzebne jest ATP (adenozynotrifosforan). Katabolizm obejmuje reakcje rozkładu związków, dzięki czemu organizm może usuwać szkodliwe substancje.

  • Mikroelementy (pierwiastki śladowe):

    składniki mineralne, których zawartość w organizmie człowieka wynosi poniżej 0,01%. Pierwiastkami śladowymi są: chrom, cynk, fluor, kobalt, jod, mangan, miedź, molibden, selen, żelazo. Mikroelementy wchodzą w skład płynów ustrojowych, komórek, enzymów, hormonów. Uczestniczą w przewodnictwie nerwowo – mięśniowym oraz w zachowaniu równowagi wodno - elektrolitowej.

N

rozwiń

  • Nadwaga:

    stan, w którym masa ciała przekracza BMI >25 kg/m2. Jest wynikiem zbyt dużej kumulacji tkanki tłuszczowej w ciele człowieka. Nadwaga powstaje, gdy wydatek energetyczny jest dużo mniejszy niż kaloryczność spożywanych pokarmów (dodatni bilans energetyczny).

  • Należna masa ciała:

    waga ciała, która jest optymalna dla konkretnej osoby.

  • Napój energetyzujący:

    napój dostarczający w małej objętości dużą dawkę kilokalorii (kcal). Podstawą takich napojów są cukry oraz substancje funkcjonalne.

  • Nasycone kwasy tłuszczowe:

    mają konsystencję stałą, a w ich strukturze nie występuje wiązanie podwójne.

  • Nienasycone kwasy tłuszczowe:

    kwasy, które mają jedno lub więcej podwójnych wiązań, dzięki czemu mogą mieć konfigurację przestrzenną „cis” lub „trans”. Zwykle występują one w konfiguracji „cis”, a w trakcie procesów technologicznych produkcji żywności dochodzi do przekształcenia izomerów „cis” w „trans”. Kwasy tłuszczowe nienasycone na ogół mają konsystencję płynną.

O

rozwiń

  • Odwodnienie:

    do tego stanu dochodzi wskutek zbyt małej podaży wody w diecie w stosunku do zaistniałych potrzeb. Organizm odczuwa pragnienie przy utracie 1% wody, przy 2-5% spada wydolność fizyczna, 5-8% - wywołuje osłabienie, a 10% powoduje zakłócenie funkcji nerek i pracy mięśni. Utrata 20% wody prowadzi do śmierci.

  • Odżywka:

    produkt spożywczy specjalnie wzbogacony w określone składniki, w celu zwiększenia wartości odżywczej. Odżywki przeznaczone są dla osób o podwyższonym zapotrzebowaniu na konkretne składniki pokarmowe.

  • Ośrodek głodu:

    znajduje się w mózgu, w części bocznej podwzgórza. Pobudzenie tej struktury daje uczucie głodu. Motywuje to człowieka do poszukiwania pokarmu, aby zaspokoić głód.

  • Ośrodek sytości:

    znajduje się w części brzuszno – przyśrodkowej podwzgórza. Odpowiada za odczuwanie sytości, wobec czego dochodzi do zaprzestania spożywania pokarmu. W przypadku uszkodzenia tego mechanizmu dochodzi do nadmiernej konsumpcji żywności.

  • Otyłość:

    Otyłości często towarzyszą inne jednostki chorobowe takie jak miażdżyca, cukrzyca, stłuszczenie wątroby, choroba niedokrwienna serca. Ze względu na lokalizację tkanki tłuszczowej otyłość dzieli się na androidalną (typu jabłko) oraz gynoidalną (typu gruszka). W otyłości typu jabłko tkanka tłuszczowa gromadzi się w obrębie brzusznej części ciała, co prowadzi do uciskania narządów wewnętrznych. W otyłości typu gruszka tkanka tłuszczowa gromadzi się w okolicach pośladkowo - udowych. – stwierdzana jest przy BMI>30 kg/m2 , natomiast przy wyniku BMI >40 kg/m2 diagnozuje się otyłość olbrzymią. Otyłość jest stanem patologicznym, w którym dochodzi do otłuszczenia ciała człowieka.

P

rozwiń

  • Pektyny:

    zaliczane są do błonnika pokarmowego. Występują w ścianach komórkowych warzyw i owoców. Do właściwości pektyn należy wiązanie się z wodą oraz pierwiastkami. Dodatkową jej cechą jest obniżanie poziomu cholesterolu. Produkty bogate w pektyny to między innymi: marchew, dynia, buraki, suche nasiona roślin strączkowych, gruszki, maliny, porzeczki, aronia oraz produkty zbożowe (owsiane).

  • Perystaltyka:

    ruchy robaczkowe wywołane przez działalność mięśni gładkich w przewodzie pokarmowym. Dzięki ruchowi falowemu, treść pokarmowa jest przesuwana na całej długości przewodu pokarmowego.

  • Podstawowa przemiana materii:

    najniższy poziom energii, jaki musi być dostarczony do organizmu człowieka, aby zapewnić mu podstawowe funkcje życiowe.

  • Posiłek :

    produkt lub grupa produktów konsumowanych w określonych porach w ciągu doby. Powinno się spożywać od 3 do 5 posiłków dziennie o stałych godzinach i zgodnie z zasadami racjonalnego żywienia.

  • Potrawa:

    zestaw produktów spożywczych użytych w celu wykonania określonego dania. Produkty poddawane są obróbce kulinarnej dla uzyskania odpowiedniego efektu smakowego, zapachowego oraz wizualnego.

R

rozwiń

  • Racja pokarmowa:

    ilość produktów spożywczych konsumowanych w ciągu określonego czasu (dnia, tygodnia).

  • Refluks:

    polega na cofaniu się treści pokarmowej do wcześniejszego odcinka przewodu pokarmowego z żołądka do przełyku. Refluksowi towarzyszą nieprzyjemne dolegliwości takie jak: odczuwanie zgagi, gorzkiego smaku w ustach, pieczenie w przełyku. Dzieje się tak, ponieważ treść pokarmowa cofa się wraz z enzymami oraz kwasem solnym wytworzonym przez żołądek.

  • Rodopsyna:

    barwnik znajdujący się w pręcikach siatkówki. Rodopsyna rozpada się pod wpływem fal świetlnych na retinal i opsynę. Tworzy się metarodopsyna II, dająca impuls nerwowy, który za pomocą nerwu wzrokowego trafia do mózgu. Rodopsyna jest odtwarzana, gdy fale świetlne nie działają na struktury oka. Do jej produkcji konieczna jest witamina A, która zawarta jest między innymi w marchwi, brzoskwiniach, pomidorach, papryce i pomarańczach.

  • Rutyna (witamina P):

    związek pochodzenia roślinnego stosowany w lecznictwie, jako substancja wzmacniająca naczynia krwionośne. Rutyna uznawana jest także jako antyoksydant.

  • Ryboflawina:

    witamina B2, która odpowiada za prawidłowe działanie układu nerwowego. Jej niedobory powodują pękanie warg, zmiany w obrębie oczu oraz na skórze. Brak odpowiedniej podaży tej witaminy może doprowadzić do niedokrwistości. Bogatym źródłem ryboflawiny są produkty z pełnego przemiału, drożdże, mleko i jego przetwory, mięso, jaja, nasiona roślin strączkowych.

S

rozwiń

  • Sacharoza:

    najpowszechniejsza forma cukru. Cechuje się krystaliczną budową i słodkim smakiem. Sacharoza jest dwucukrem, zbudowana jest z fruktozy i glukozy.

  • Składnik odżywczy:

    element pochodzący z żywności, który po strawieniu i wchłonięciu jest zagospodarowany przez ustrój jako materiał budulcowy, regulujący lub energetyczny. Do składników odżywczych zaliczane są: białka, tłuszcze, węglowodany, składniki mineralne i witaminy.

  • Skrobia:

    wielocukier, który występuje w roślinach, głównie bulwach, korzeniach, ziarnach zbóż. Stanowi dla roślin materiał budulcowy oraz zapasowy.

  • Suplementacja:

    stosowana jest w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na konkretny składnik lub grupę składników. Suplementacja zalecana jest w przypadku osób ciężko pracujących fizycznie, sportowców, kobiet w ciąży i karmiących, osób starszych oraz osób stosujących restrykcyjne diety.

T

rozwiń

  • Termin przydatności do spożycia:

    określona data, do której można spożyć dany produkt, jeśli był przechowywany w warunkach do niego dostosowanych np. jogurt w temperaturze 4 – 8oC.

  • Tiamina (witamina B1):

    tiamina występuje w znacznych ilościach w produktach zbożowych z pełnego przemiału, w suchych nasionach roślin strączkowych, mięsie, drożdżach, mleku oraz jego przetworach.

  • tokoferol (witamina E):

    zawarta jest głównie w olejach roślinnych, orzechach, wzbogacanych margarynach. Jako przeciwutleniacz witamina E odpowiada za wiele funkcji w naszym organizmie, chroni również przed nowotworami.

  • Trawienie:

    proces, w trakcie którego dochodzi do enzymatycznego rozkładu substancji odżywczych do jednostek elementarnych. Dzięki temu mogą być one wchłonięte do krwi lub limfy.

U

rozwiń

  • Układ pokarmowy:

    zbiór narządów pełniących wspólnie określoną funkcję w organizmie: trawienie i wchłanianie składników odżywczych oraz wody. Przewód pokarmowy składa się kolejno z: jamy ustnej, przełyku, żołądka, jelita cienkiego oraz jelita grubego. W skład tego układu wchodzą również ślinianki, wątroba i trzustka. Prawidłowe działanie wspomnianych elementów zapewnia optymalne działanie układu pokarmowego.

  • Używka:

    produkty zawierające składniki odżywcze w znikomej ilości lub wcale. Produkt jest wprowadzany do organizmu dla swoich właściwości organoleptycznych lub specyficznego działania na organizm.

W

rozwiń

  • Wartość odżywcza:

    stanowi miarę przydatności danego produktu spożywczego lub posiłku do pokrycia zapotrzebowania organizmu w składniki odżywcze. Wartość odżywcza określana jest dla żywności w uniwersalnej jednostce: 100g części jadalnych lub produktu spożywczego.

  • Wchłanianie:

    zachodzi w przewodzie pokarmowym, głównie w jelicie cienkim. Do krwi lub limfy wchłaniane są ostateczne produkty trawienia węglowodanów, tłuszczy i białek. Witaminy, składniki mineralne oraz woda są wchłaniane w nieprzekształconej postaci.

  • Weganizm:

    styl odżywiania polegający na konsumpcji wyłącznie produktów pochodzenia roślinnego.

  • Wegetarianizm:

    styl odżywiania się polegający na konsumpcji produktów roślinnych. Dzieli się on na kilka odmian: laktowegetarianizm (produkty roślinne, mleko i jego przetwory), laktoowowegetarianizm (produkty roślinne, mleko i jego przetwory oraz jaja), semiwegetarianizm (produkty roślinne, nabiałowe, ryby, drób).

  • Witaminy:

    składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka, pomimo, iż nie stanowią źródła energii czy elementu tkanek. Pewne witaminą mogą być tworzone w organizmie (witamina z grupy B, K, D, PP), ale jest to produkcja niewystarczająca w stosunku do potrzeb. Witaminy dzielimy na rozpuszczalne w wodzie lub w tłuszczach.

  • Włókno pokarmowe (błonnik):

    występuje w żywności pochodzenia roślinnego. Jego cechą charakterystyczną jest odporność na działanie enzymów trawiennych człowieka. Błonnik ma istotny wpływ na działanie przewodu pokarmowego m. in. wiąże wodę, przyspiesza perystaltykę jelit, zwiększa objętość mas kałowych, chroni przed występowaniem chorób układu pokarmowego. Produktami bogatymi we włókno pokarmowe są produkty zbożowe z pełnego przemiału, warzywa strączkowe i owoce. Nadmierna podaż włókna pokarmowego wywołuje biegunki i obniża wchłanianie składników mineralnych.

Z

rozwiń

  • Zaparcie:

    występuje w przypadku, gdy wypróżnianie następuje mniej niż raz na 3 dni i wymaga znacznego wysiłku. Prawidłowa defekacja zachodzi przy częstotliwości bezproblemowego wypróżniania od 3 razy dziennie do 1 razu na 3 dni. Zaparcia mogą mieć wiele przyczyn, a najczęstszą jest nieprawidłowe żywienie (zbyta mała podaż błonnika w diecie).

  • Zapotrzebowanie energetyczne:

    dawka energii, jakiej potrzebuje ustrój do przeprowadzania procesów życiowych. Energia ta jest dostarczana do organizmu wraz z pożywieniem. Zapotrzebowanie energetyczne ma szerokie granice i zależy od całkowitej przemiany materii oraz aktywności fizycznej.

  • Zwyczaje żywieniowe:

    całokształt zachowań związanych z żywieniem, dotyczących między innymi aspektu wyboru pokarmu, obróbki kulinarnej, diety jednostki lub określonej populacji.

  • Żelazo:

    pełni w organizmie bardzo ważną funkcję: jako składnik hemoglobiny jest odpowiedzialny za rozprowadzanie tlenu w organizmie. Wchodzi także w skład enzymów. Żelazo dzielimy na hemowe (pochodzenia zwierzęcego) oraz niehemowe (pochodzenia roślinnego). Żelazo hemowe jest łatwiej przyswajalne przez organizm. Wchłanianie żelaza ułatwiają produkty bogate w witaminę C i fruktozę (owoce), natomiast między innymi otręby i herbata utrudniają przyswajanie tego pierwiastka. Niedobory żelaza objawiają się niedokrwistością.

  • Żywienie:

    polega na dostarczaniu do organizmu składników odżywczych w postaci określonej potrawy czy napoju. Forma spożywanego jedzenia może być naturalna lub przetworzona.

  • Żywność funkcjonalna:

    żywność specjalnie wzbogacana w określony składnik lub grupę składników. Ma to na celu zwiększenie pozytywnego aspektu działania danego produktu żywnościowego na funkcjonowanie organizmu. Żywność funkcjonalna może być wzbogacana w nienasycone kwasy tłuszczowe, sterole, błonnik, witaminy, składniki mineralne, probiotyki, prebiotyki. Taki produkt może przyczyniać się do obniżenia poziomu cholesterolu, sodu czy kaloryczności oraz poprawić odporność organizmu.

  • Żywność genetycznie zmodyfikowana (GMO):

    grupa produktów, które w swojej budowie zawierają struktury powstałe przy pomocy inżynierii genetycznej, na przykład z użyciem organizmów komórkowych lub niekomórkowych.

Dodaj komentarz:

Opublikuj

Komentarze:

  • Brak komentarzy

Polecane artykuły

Imbir chroni jelita przed rakiem

Imbir chroni jelita przed rakiem

Poznaj niesamowite właściwości imbiru.

Nie daj się rakowi

Nie daj się rakowi

Dzięki diecie zmniejszysz ryzyko choroby. Będziesz mieć więcej siły do walki.

Cynamonowy zawrót głowy

Cynamonowy zawrót głowy

Cynamon to niepowtarzalny smak i aromat, ale czy znasz jego dobroczynne właściwości?

Żywienie dojelitowe

Żywienie dojelitowe

Żywienie dojelitowe pomaga chorym, którzy nie mogą w tradycyjny sposób dobrze odżywić organizmu.

Ostatnie dyskusje

Zapytaj eksperta
Sonda

Jak często myjesz zęby?
Głosuj
Kalkulator BMI

Kalkulator BMI

To współczynnik masy ciała. Podaj swój wzrost i wagę, a dowiesz się jakie jest twoje BMI. Kontrolując je, nie tylko zadbasz o sylwetkę, ale unikniesz wielu problemów zdrowotnych.

Kalkulator BMR

Kalkulator BMR

Kalkulator BMR służy do obliczenia Podstawowej Przemiany Materii. Wystarczy podać płeć, wiek, wzrost, wagę. Uzyskany wynik określa zapotrzebowanie energetyczne na podstawowe funkcje życiowe.

Kalkulator terminu porodu

Kalkulator terminu porodu

Kalkulator terminu porodu pozwoli Ci w łatwy i szybki sposób poznać przybliżony termin porodu. Wystarczy, że podasz pierwszy dzień Twojej ostatniej miesiączki lub dzień poczęcia dziecka.

Kalkulator owulacji

Kalkulator owulacji

Kalkulator owulacji pomoże Ci kontrolować swój organizm i dokładnie śledzić fazy cyklu miesiączkowego. Będziesz mogła obliczyć swoje dni płodne, owulację i datę następnej miesiączki.

Kalkulator spalania kalorii

Kalkulator spalania kalorii

Zastanawiasz się czasem, ile wysiłku kosztuje spalenie pączka? Możesz to sprawdzić. Wybierz swoją ulubioną przekąskę oraz aktywność fizyczną i zobacz, ile czasu będziesz musiał ćwiczyć.

Chiński przepowiadacz płci

Chiński przepowiadacz płci

Podaj swój wiek w momencie zajścia w ciążę oraz miesiąc, w którym zostało poczęte dziecko, aby przewidzieć jego płeć. Skuteczność Chińskiego Przepowiadacza Płci szacuje się na 99%.

Kalkulator wagi w ciąży

Kalkulator wagi w ciąży

Wystarczy tylko kilka danych: Twój wzrost, waga sprzed ciąży, aktualny tydzień ciąży i Twoja obecna waga, byś mogła dowiedzieć się, ile optymalnie możesz przytyć przez 9 miesięcy.

Kalkulator wartości odżywczej

Kalkulator wartości odżywczej

Kalkulator wartości odżywczej przedstawia dietetyczne dane odnośnie konkretnego produktu żywieniowego. Wystarczy podać nazwę interesującego ciebie artykułu spożywczego.

Kalendarz ciąży

Kalendarz ciąży

Obserwuj rozwój Twojego dziecka tydzień po tygodniu! Tu znajdziesz wszystkie niezbędne informacje na temat kolejnych etapów rozwoju ciąży od momentu zapłodnienia aż do porodu.

Kalendarz szczepień

Kalendarz szczepień

Sprawdź, kiedy powinnaś pójść z dzieckiem na kolejne szczepienie. Zobacz, które z nich są obowiązkowe, a które zalecane, i chroń swoje dziecko przed groźnymi chorobami.

Powiadomienia

Powiadomienia

Rozsyłaj oryginalne e-kartki! Tutaj możesz wysłać swoim bliskim, przyjaciołom i znajomym zaprojektowane przez siebie POWIADOMIENIA. Poinformuj znajomych o ciąży, narodzinach lub roczku!

Kuchnia malucha

Kuchnia malucha

Kuchnia malucha prezentuje menu przeznaczone dla dzieci w wieku 5-12 miesięcy. Wystarczy podać wiek, nazwę posiłku, składnik, danie oraz czy maluch ma alergię, a otrzymasz przepis.

Przepisy dnia

Przepisy dnia

Przepis dnia przedstawia ciekawą, smaczną i pożywną potrawę. Omawiamy jej sposób przygotowania oraz wartość odżywczą. Codziennie pojawia się nowy przepis!

Wyszukiwarka ćwiczeń

Wyszukiwarka ćwiczeń

Bez trudu znajdziesz tutaj sprawdzone i skuteczne ćwiczenia. Wystarczy podać grupę mięśni, którą chcesz ćwiczyć i dostępny sprzęt do ćwiczeń. Sprawdź również szeroką gamę ćwiczeń bez sprzętu.

Słownik fitness

Słownik fitness

Jesteś zagubiony w świecie strechingów, zakwasów, przysiadów i aerobiców? Słownik fitness w prosty sposób opisuje wszystkie niezbędne pojęcia, tak więc nie trać czasu i dowiedz się więcej.

Słownik dietetyczny

Słownik dietetyczny

Dieta to nie tylko odchudzanie, to przede wszystkim zdrowe żywienie. Nasz słownik odkryje przed Tobą wszystkie tajemnice świata dietetyki. Wpisz interesującą cię frazę i.... jedz na zdrowie.

PROodchudzanie

PROodchudzanie

Chcesz schudnąć, poprawić kondycję i cieszyć się zalotnymi spojrzeniami płci przeciwnej? Wypróbuj nasz kompleksowy program redukcji wagi - PROodchudzanie. Nie czekaj do jutra, zacznij już dziś!

Test fitness

Test fitness

W celu określenia wyjściowego poziomu sprawności fizycznej wykonaj poniższy test. Ćwiczenia wykonaj w zaprezentowanej kolejności z maksymalnie 60 sek. przerwą pomiędzy.

Zapytaj eksperta

Zapytaj eksperta