Częstość samoistnego występowania ciąż mnogich zmienia się wraz z charakterystyką demograficzną i w krajach wysokorozwiniętych na przełomie lat 80. i 90. znacząco wzrosła. W Japonii ciąże bliźniacze są o połowę rzadsze niż u rasy białej natomiast u amerykańskich murzynów bliźniacze występują częściej niż u białych Amerykanów.
Prawdopodobieństwo występowania ciąż mnogich u ludzi ocenia się według reguły Hellina (1895):
- bliźnięta = 1:85
- trojaczki = 1:85² = 1:7225
- czworaczki = 1:85³ = 1:614 125
- pięcioraczki = 1:854 = 1:52 200 625
Reguła Hellina nie dotyczy ciąż, które powstały w wyniku farmakologicznego wzniecania jajeczkowania. Dlatego obecnie, ciąża wielopłodowa występuje częściej, niż przedstawiona powyżej reguła.
Dla częstości występowania bliźniąt dwujajowych większe znaczenie ma występowanie ciąż wielopłodowych w rodzinie matki niż w rodzinie ojca. Kobiety, które same są z bliźniaków dwujajowych, rodzą bliźniaki w 2% przypadków w porównaniu do 1%, w których ojcowie są z bliźniaków dwujajowych.
Bliźniaki jednojajowe
Bliźniaki jednojajowe powstają w wyniku podziału jednego zarodka. Bliźnięta jednojajowe, które powstały w wyniku zapłodnienia jednego jajeczka przez jeden plemnik, a podział na dwa zarodki nastąpił później, są jednakowe genetycznie. Wówczas rodzą się dzieci tej samej płci, trudne do odróżnienia. Bliźnięta jednojajowe łączy nie tylko wygląd. Mają wprawdzie osobne pępowiny, ale często wspólne łożysko, czyli narząd, poprzez który pobierają pokarm i tlen dostarczony z krwią matki. Wspólny może być także worek owodniowy (błona płodowa wypełniona płynem, chroniąca maleństwo przed urazami, wahaniami temperatury, wysychaniem i drobnoustrojami z pochwy) oraz kosmówka (zewnętrzna błona płodowa, osłaniająca worek owodniowy). Częstość 4:1000 porodów.
Trzy rodzaje bliźniaków:
- dwukosmówkowe i dwuowodniowe bliźniaki (30%) po podziale zarodka do 5. dnia po zapłodnieniu;
- jednokosmówkowe i dwuowodniowe bliźniaki (70%) po podziale w 5.-7. dniu po zapłodnieniu;
- jednokosmówkowe i jednoowodniowebliźniaki (1%) po podziale po 8. dniu po zapłodnieniu;
- bliźniaki syjamskie występują po późniejszym podziale zarodka;
w Europie częstość wynosi 1:33 000.
Bliźniaki dwujajowe
Bliźniaki dwujajowe powstają, gdy dwa jajeczka połączą się z dwoma plemnikami. Dzieci wcale nie muszą być podobne do siebie, mogą też różnić się płcią. Bliźnięta dwujajowe mają zawsze osobne łożyska i funkcjonują niemal niezależnie w brzuchu mamy. Z medycznego punktu widzenia to bardziej korzystna sytuacja, gdyż maluchy sobie nie przeszkadzają aż do czasu, gdy urosną.
Prawdopodobieństwo urodzenia bliźniaków dwujajowych zwiększa się z wiekiem matki do 39. r.ż. Później ponownie maleje..
Ciąże wielopłodowe wyższego rzędu
Ciąże wielopłodowe wyższego rzędu mogą powstać w rezultacie zapłodnienia jednej, dwóch lub więcej komórek jajowych tak, że w rezultacie powstaje ciąża wielopłodowa z mieszaniny zarodków jedno- i dwuzygotycznych.
Znikający bliźniak
Rozwój technologii USG pokazał, że czasem zachodzi tzw. „syndrom znikającego bliźniaka”. Na wczesnych skanach USG widać dwa embriony, później okazuje się, że ciąża jest pojedyncza. Zniknięcie jednego zarodka lub wczesnego płodu w ciąży wielopłodowej tłumaczy się resorpcją jednego z nich. Pozostaje po nim pusty pęcherzyk płodowy lub płód papierowaty (fetus payraceus). Zniknięcie jednego bliźniaka czasem manifestuje się klinicznie krwawieniem z macicy, głównie w I trymestrze ciąży.