Jakie jest ryzyko wystąpienia konfliktu serologicznego?
Rh+ u matki:
Jeśli przy pierwszych badaniach w czasie ciąży okaże się, że matka ma czynnik Rh dodatni (w 85% przypadków) nie ma wówczas ryzyka konfliktu serologicznego. Nie ma także znaczenia wtedy, czy płód będzie miał Rh + czy Rh -.
Rh- u matki:
Jeśli w badaniach okaże się, że matka ma czynnik Rh ujemny, wówczas badaniom zostaje poddany ojciec dziecka.
Jeśli ojciec dziecka ma czynnik Rh-, to dziecko też będzie miało Rh-, bo dwoje rodziców z ujemnym Rh nie może mieć dziecka z dodatnim Rh.
Jeśli ojciec dziecka ma czynnik Rh+, to dziecko może odziedziczyć po nim ten czynnik i wówczas może dojść do powstania konfliktu serologicznego.
Czy ryzyko konfliktu serologicznego jest takie samo w pierwszej ciąży i w kolejnych?
Problemy związane z konfliktem serologicznym rzadko występują w pierwszej ciąży. Jeżeli trochę krwi dziecka przeniknie do krwiobiegu matki podczas pierwszego porodu lub przy poronieniu, wówczas przy kolejnej ciąży przeciwciała matki przenikają przez łożysko do krwiobiegu płodu i atakują jego czerwone krwinki. Stąd ryzyko konfliktu serologicznego i powikłań z nim związanych jest większe w kolejnej ciąży.
Czy można zapobiec konfliktowi serologicznemu?
W przypadku konfliktu serologicznego stosuje się podwójną terapię. W 28. tygodniu ciąży podaje się w zastrzyku immunoglobulinę Rh tzw. Rhogam. Jej zadaniem jest zapobieganie powstawaniu przeciwciał. Jeśli się okaże po porodzie, że dziecko ma czynnik Rh dodatni wówczas powtórna dawka Rhogamu podawana jest w przeciągu 72 godzin. Jeśli po porodzie stwierdzi się, że dziecko ma grupę Rh ujemną, wówczas dodatkowe leczenie nie jest konieczne.
W bardzo rzadkich przypadkach, jeśli poziom przeciwciał jest bardzo wysoki i bezpieczeństwo płodu jest zagrożone, może okazać się konieczne wykonanie transfuzji jeszcze przed porodem. Częściej jednak z transfuzją czeka się do narodzin dziecka.
Jakie powikłania wiążą się z konfliktem serologicznym?
Przeciwciała matki przechodząc przez łożysko do płodu niszczą jego krwinki czerwone i powodują niedokrwistość hemolityczną noworodka. Może także dojść do obumarcia płodu.
Na niszczenie krwinek czerwonych wskazuje także zwiększanie się stężenia bilirubiny, które ujawnia się dopiero po porodzie prowadząc do hiperbilirubinemii.
Oprócz żółtaczki poporodowej może wystąpić także powiększenie wątroby i śledziony.
Niedobór tlenu w przypadku ciężkiej niedokrwistości i hiperbilirubinemia mogą mieć poważne następstwa dla płodu.