Jednym z najpoważniejszych schorzeń występujących w czasie ciąży jest nadciśnienie indukowane ciążą (pregnancy induced hypertension – PIH), kiedyś funkcjonujące pod pojęciem gestozy (EPH – gestoza, zatrucie ciążowe). Niektóre publikacje nie uznają tych terminów za synonimiczne. - Nadciśnienie tętnicze indukowane ciążą jest chorobą pojawiającą się po 20. tygodniu ciąży i związaną ze wzrostem ciśnienia tętniczego powyżej wartości 140/90 stwierdzonym w dwóch niezależnych pomiarach w odstępie minimum 6 godzin - mówi Ewelina Śliwka, ginekolog. - Gestoza, czyli „zatrucie ciążowe” występuje po 20. tygodniu ciąży - dodaje specjalista.
Klasyfikacja nadciśnienia indukowanego ciążą
W latach 80. ubiegłego wieku Międzynarodowe Towarzystwo do Badań Nadciśnienia w Ciąży (ISSHP) wprowadziło klasyfikację nadciśnienia indukowanego ciążą, która stosowana jest do dnia dzisiejszego. Przedstawia się ona następująco:
- Ciążowe nadciśnienie i/lub białkomocz ciążowy: nadciśnienie ciążowe bez białkomoczu; białkomocz ciążowy bez nadciśnienia; nadciśnienie i białkomocz ciążowy (stan przedrzucawkowy).
- Przewlekłe nadciśnienie i przewlekłe choroby nerek
- Niezakwalifikowane nadciśnienie i/lub białkomocz u kobiet - dotyczy kobiet, u których zaobserwowano te objawy przy badaniu przed 20. tygodniem ciąży, a które nie chorowały na przewlekłe choroby nerek i przewlekłe nadciśnienie.
Według wspomnianej klasyfikacji z nadciśnieniem indukowanym ciążą mamy do czynienia, gdy:
- ciśnienie u ciężarnej wynosi 140/90 mmHg lub więcej,
- ciśnienie zmierzone jest co najmniej 2 razy w odstępie 4 godzin,
- podwyższona wartość ciśnienia pojawia się u ciężarnych, które dotychczas nie miały z nadciśnieniem problemu,
- podwyższone ciśnienie pojawia się po 20. tygodniu ciąży,
- ciśnienie wraca do normy po okresie do 6. tygodni po porodzie.
Etiopatogeneza choroby do dzisiaj nie została wyjaśniona mimo badań prowadzonych w wielu ośrodkach naukowych na świecie.
W przebiegu gestozy można wyróżnić dwa etapy:
- etap z 1 bądź 2 objawami (np. obrzęk lub obrzęk oraz nadciśnienie tętnicze),
- stan przedrzucawkowy (rozwinięciu uległy wszystkie 3 objawy: obrzęk, białkomocz, nadciśnienie tętnicze).
Białkomocz
Nadciśnieniu indukowanym ciążą w zaawansowanym stadium może towarzyszyć białkomocz. Niebezpieczny jest poziom białka w moczu przekraczający 0,5 g/l. Dokładniejszą ocenę sytuacji daje obliczenie dobowej ilości białka w moczu. W tym czasie niebezpieczne jest zaobserwowanie wydalania 0,3 gbiałka.
Obrzęk
Puchnięcie nóg u kobiet w ciąży nie stanowi patologii, jeśli ustępuje ono po nocnym odpoczynku. Do wizyty u lekarza skłonić powinny obrzęki, które pojawiają się nie tylko na kończynach dolnych, ale i górnych, jak również na twarzy, brzuchu. Występują one niezależnie od wypoczynku. Pomocne w ocenie obrzęków jest regularne śledzenie przyrostu masy ciała w okresie ciąży. Nie powinien on przekraczać pół kilograma w ciągu tygodnia, natomiast w ostatnim okresie ciąży masa ciała nie powinna się zwiększać.
Rzucawka
Rzucawka jest definiowana jako napad drgawek toniczno-klonicznych połączony z utratą świadomości. Do objawów rzucawki zalicza się:
- silne bóle głowy w okolicy czołowej lub potylicznej,
- zaburzenia widzenia,
- bóle w nadbrzuszu,
- nudności, wymioty,
- pobudzenie, niepokój.
Rzucawka stanowi jedną z najczęstszych przyczyn umieralności ciężarnych oraz noworodków. Najczęściej prowadzi do wcześniejszego rozwiązania ciąży.
Zapobieganie
- Za wystąpienie gestozy często odpowiedzialne są uwarunkowania genetyczne – mówi Ewelina Śliwka, ginekolog. - Równie istotna jest dieta (bogata w wapń) i zdrowy styl życia pacjentki – dodaje. W czasie ciąży istotne jest poddawanie się regularnym badaniom moczu, ciśnienia tętniczego oraz uważna obserwacja własnego ciała. Dieta ciężarnej powinna być wzbogacona w wapń. Nie powinno się również całkowicie eliminować soli. Ważny jest również odpoczynek i właściwy dla kobiety ciężarnej tryb życia. Alarmujące objawy (białkomocz, obrzęk) wymagają natychmiastowej wizyty u lekarza, który podejmie odpowiednie leczenie.