Żylaki dotyczą ponad 1/3 kobiet w ciąży. Są widoczne przez skórę jako rozszerzone, rozgałęzione naczynia żylne powstałe na skutek utrudnionego przepływu krwi z kończyn dolnych do serca i zalegania krwi w naczyniach żylnych.
Początkowo są to pajączki. Zwykle umiejscowione są wokół kostek stóp, na podudziach i po wewnętrznej stronie ud. Dość szybko ich liczba zwiększa się i stają się coraz bardziej widoczne. Ich obecność spowodowana jest poszerzeniem się podskórnych naczynek żylnych.
Pajączki naczyniowe to niewielkie poszerzenia naczyń podskórnych powstające w wyniku zmian hormonalnych podczas ciąży, choć niektóre panie mogą mieć predyspozycje genetyczne do ich powstawania. Jeśli kobieta ma tendencję do powstawania pajączków istnieją wówczas większe szanse, że rozwiną się u niej w późniejszym okresie także żylaki.
Prawdopodobieństwo wystąpienia żylaków jest największe pod koniec ciąży i jest większe, jeśli członkowie najbliższej rodziny cierpieli na tę dolegliwość. Długotrwałe stanie, praca w pozycji siedzącej i zakładanie nogi na nogę pogarsza jeszcze bardziej sytuację. Żylaki częściej dotyczą kobiet z nadwagą i otyłych i tych, u których przed okresem ciąży występowały podobne problemy.
Żylakom towarzyszy lekki lub ostry ból w nogach, uczucie ciężkości, obrzęk, kurcze łydek, mrowienie i drętwienie. Niekiedy skóra staje się sucha, wrażliwa, i czasem swędzi.
Profilaktyka
- odpoczywaj zawsze z nogami uniesionymi na wysokości bioder (postaraj się kilka razy dziennie),
- unikaj długiego stania lub siedzenia,
- nie zakładaj nogi na nogę,
- spaceruj przynajmniej 30 – 40 minut dziennie,
- w nocy podłóż pod nogi koc lub poduszkę,
- pod koniec kąpieli polewaj stopy letnią lub zimną wodą,
- noś specjalne rajstopy przeciwobrzękowe dla kobiet w ciąży,
- wykonuj ćwiczenia stóp (krążenia stopą, ruchy zginania i prostowania),
- poproś bliskich o wykonanie codziennie masażu stóp i łydek (pamiętaj zawsze od stóp w kierunku serca),
- noś wygodne obuwie na płaskiej podeszwie,
- kontroluj wagę (optymalny przyrost wagi w ciąży to około 10-12 kg),
- nie dźwigaj ciężarów,
- pij dużo płynów, najlepiej wody mineralnej,
- ogranicz spożycie soli,
- stosuj maści przeciwżylakowe (skonsultuj je najpierw z lekarzem prowadzącym),
- unikaj gorących kąpieli, solarium i wygrzewania się na słońcu,
- w przypadku wątpliwości udaj się po poradę do chirurga naczyniowego, który prawdopodobnie zleci badanie dopplerowskie,
- natychmiast udaj się do lekarza, jeśli noga z widocznymi żylakami jest obrzęknięta, sina, a ból nie ustępuje,
- profilaktycznie łykaj preparaty zawierające rutynę tj. rutinoscorbin.
Stopy mogą boleć z powodu obrzęków i żylaków. Pomocne jest moczenie ich w zimnej wodzie lub stosowanie zimnych okładów i maści przeciwżylakowych.
Kasztanowiec
W leczeniu żylaków podudzi stosuje się preparaty kasztanowca. Środki te nie są jednak wskazane u kobiet w ciąży ze względu na brak badań klinicznych potwierdzających ich bezpieczeństwo. Kasztanowiec zawiera escynę, która jest przeciwwskazana w I trymestrze ciąży.
Pończochy uciskowe
Pończochy uciskowe są jednym z elementów profilaktyki przeciwżylakowej i przeciwobrzękowej. Odpowiednie pończochy uciskowe powinny być wykonane na miarę. W tym celu należy udać się do chirurga naczyniowego lub flebologa, który po wykonaniu usg dopplerowskiego obmierzy kończynę dolną i wyda receptę na pończochy. Pończochy uciskowe nie są refundowane przez NFZ. Ceny zaczynają się od 100 zł, w zależności czy są to podkolanówki, pończochy, rajstopy, czy inne wyroby.
Powikłania
Pajączki nie znikną po okresie ciąży. Wręcz przeciwnie – mogą zacząć tworzyć się nowe i jeśli nie rozpocznie się odpowiedniej profilaktyki obejmującej aktywność fizyczną (basen, spacer, jazdę na rowerze, gimnastykę), noszenie pończoch przeciwobrzękowych, może to doprowadzić do powstania zapalenia żył, żylaków, które wymagają już interwencji chirurgicznej.
Same pajączki po porodzie można usunąć w gabinecie dermatologicznym za pomocą laseroterapii lub skleroterapii. Obie metody dadzą dobry efekt kosmetyczny. Niestety, u osób otyłych, nie uprawiających żadnej aktywności fizycznej, mających siedzącą pracę, pajączki pojawiają się ponownie. Stąd, niezmiernie istotne są wcześniej wspomniane elementy profilaktyki.
Zakrzepica żylna
Groźnym powikłaniem nie leczonych żylaków jest zakrzepica żylna. Do powstania zakrzepicy przyczyniają się takie czynniki jak: ciąża, operacje chirurgiczne w miednicy mniejszej, złamania czy nowotwory. Jest ona związana jest z intensywnym rozwojem skrzepliny krwi w żyle, w wyniku której powstaje zakrzep, przylegający do ściany naczynia żylnego i upośledzający odpływ krwi z nogi do serca.
Zakrzep najczęściej umiejscowiony jest na zastawce żylnej w żyłach łydki. Powoduje on całkowite lub częściowe zamknięcie naczynia uniemożliwiając prawidłowy przepływ krwi. Zatkanie jednej z dużych żył głębokich podudzia lub uda sprawia, że krew praktycznie nie ma którędy powrócić do serca i zaczyna się gwałtownie gromadzić w naczyniach poniżej przeszkody, a następnie wydostaje się z naczyń do tkanek, tworząc obrzęk.
Zakrzepice żylne dzielimy na: zakrzepicę żył powierzchownych i zakrzepicę żył głębokich.
Przy zakrzepicy żył powierzchownych kończyn dolnych pojawia się ból i zaczerwienienie w miejscu występowania widocznych żylaków powierzchownych.
Zakrzepica żył głębokich objawia się bólem i obrzękiem podudzia, uda, w zależności od poziomu wystąpienia zakrzepu w żyłach głębokich.
Większość przypadków zakrzepowego zapalenia żył głębokich wymaga obserwacji i leczenia w warunkach szpitalnych. W domu mogą pozostać jedynie chore z niewielką zakrzepicą ograniczoną do stóp i łydek.