Co to jest?
Zez to nieprawidłowe ustawienie gałek ocznych. Powstaje zwykle we wczesnym dzieciństwie a jego przyczyną mogą być wady refleksji, nieprawidłowa budowa gałek ocznych i/lub oczodołów, a także czynniki dziedziczne. Zez może pojawić się zarówno u dzieci, które nie mają żadnych innych wad wzroku, jak i u tych, u których te wady już występują. Najbardziej narażone są jednak dzieci z dalekowzrocznością.
Ucieka oko?
Przez pierwsze miesiące życia oczy niemowlęcia mogą się zbiegać, a nawet poruszać niezależnie od siebie. Nie przerażaj się więc, jeśli zauważysz, że oczko twojego dziecko ucieka.
- To zupełnie normalne o ile zdarza się od czasu do czasu – mówi pediatra Maria Robak. – Do pierwszego roku życia niemowlę może czasem zezować. Spowodowane jest to niedojrzałością mięśni gałek ocznych. Jeśli jednak po roku nadal pojawia się taki brak koordynacji, to trzeba skonsultować się z okulistą.
Wędrujące oko (lub oczy) może kierować się do wewnątrz w stronę nosa (zez zbieżny) lub na zewnątrz w stronę skroni (zez rozbieżny) oraz w górę i w dół.
- Powodem do niepokoju jest zez stały, który utrzymuje się u dziecka przez cały czas. W takim przypadku, trzeba niezwłocznie zgłosić się z dzieckiem do okulisty dziecięcego – dodaje Robak.
Dziecko może pocierać lub zasłaniać „uciekające” oko, przekrzywiać główkę. Starszy maluch może niechętnie brać udział w zabawach, wymagających oceny odległości (np. łapanie piłki).
Co robić?
Na pewno warto zgłosić się do lekarza pediatry, który oceni, czy zez wymaga pilnej konsultacji okulistycznej. W niektórych przypadkach jest on na tyle nieznaczny, że nie zaburza widzenia, ale najczęściej jednak wymaga leczenia. Może ono polegać na zakryciu silniejszego oka opaską, by w ten sposób zmobilizować słabsze oko do pracy. W leczeniu zeza wykorzystywane są także okulary korygujące, które wyrównują widzenie w obu oczach. Czasem zalecane są także ćwiczenia wzmacniające mięśnie oka. Jeżeli leczenie zachowawcze nie daje oczekiwanych efektów, konieczna może być operacja. Zabieg wykonuje się na mięśniach gałki ocznej. Polega on na wzmocnieniu mięśnia słabiej działającego i osłabieniu mięśnia działającego za mocno, dzięki czemu udaje się przywrócić równoległe ustawienie oczu.
Jak sprawdzić, czy dziecko ma zeza?
Żeby zbadać, czy twoje dziecko ma zeza, stań przed nim twarzą w twarz i poświeć mu w oczy małą latarką o wąskim promieniu. Przyjrzyj się, w jaki sposób odbija się światło. Jeśli odbicie jest widoczne na źrenicach obu oczu, to zeza nie ma. Jeśli światło odbija się tylko od źrenicy jednego oka, dziecko powinien zbadać okulista.
Jakie okulary?
Na pewno takie, które będą odpowiednio przystosowane do ich małych, ruchliwy i żywiołowych właścicieli. Oprawki dla niemowląt i małych dzieci wyposażone są w specjalną taśmę, podtrzymującą je dodatkowo na głowie. Modele dla starszych dzieci mają dłuższe zauszniki, owijane wokół uszu. Zbyt ciężkie okulary będą zsuwać się z małego jeszcze noska. Dobrym rozwiązaniem będzie więc wybór organicznych lub poliwęglanowych soczewek. Są one lżejsze i bezpieczniejsze od soczewek ze szkła. Żeby soczewki organiczne nie zarysowały się zbyt szybko warto pokryć je specjalną powłoką odporną na zarysowania, choć to dodatkowy koszt. W niektórych zakładach optycznych udzielana jest gwarancja na taką powłokę. Również noski powinny być tak dobrane, by uniemożliwić zsuwanie się okularów - szerokie, silikonowe lub na silikonowych podkładkach.