Kim jest wcześniak?
Każdy noworodek urodzony między 22. a 37. tygodniem ciąży zyskuje miano noworodka przedwcześnie urodzonego, czyli po prostu wcześniaka. Do skrajnego wcześniactwa zalicza się dzieci urodzone przed 32. tygodniem ciąży. Poród przed zakończeniem 22. tygodnia ciąży uważany jest za poronienie, ponieważ organizm dziecka z powodu swojej skrajnej niedojrzałości nie jest w stanie przeżyć poza organizmem matki.
Lekarze w pierwszej kolejności robią wszystko, by zatrzymać poród przedwczesny, ponieważ wcześniaki stanowią aż 80% zgonów wśród noworodków. Rzadko jednak się to udaje, dlatego współczesna medycyna koncentruje się raczej na możliwościach ratowania życia wcześniaków. Obecnie, dzięki zaawansowanej aparaturze i coraz lepszej wiedzy medycznej, udaje się utrzymać przy życiu dzieci urodzone bardzo wcześnie, bo nawet już w 24. tygodniu ciąży. Jednak każdy kolejny tydzień w łonie matki jest bezcenny dla rozwijającego się płodu. Potwierdza to fakt, że po 28. tygodniu ciąży szanse wcześniaka na przeżycie gwałtownie się zwiększają.
Dlaczego dochodzi do porodów przedwczesnych?
Przyczyny porodów przedwczesnych są bardzo różne. Ogólnie przyjmuje się, że dzielą się one na dwie główne grupy: na przyczyny związane i niezwiązane ze stylem życia matki.
I tak do przyczyn zależnych od matki należą:
- ciężka praca,
- stres,
- nadmierny wysiłek fizyczny,
- wiek poniżej 17 lub powyżej 35 lat,
- stosowanie używek,
- znaczna nadwaga matki,
- nieodpowiednie odżywianie,
- nieprawidłowa higiena ,
- Natomiast czynniki niezależne od kobiety w ciąży, to np.:
- zakażenia,
- wady budowy narządów rodnych,
- przebyte choroby (np. choroby serca, cukrzyca, choroby tarczycy, zaburzenia hormonalne, choroby weneryczne),
- krwawienia w ciąży,
- niewydolność łożyska.
Porody przedwczesne stanowią ok. 10 % wszystkich porodów i są najczęstszą przyczyną chorób i umieralności niemowląt na całym świecie.
Jak wygląda wcześniak?
Rodzice dziecka urodzonego przed czasem mogą być zaszokowani jego wyglądem. Typowy wcześniak w chwili urodzenia waży od 1600-1900 gramów, ale w przypadku skrajnego wcześniactwa może to być nawet ok. 600 gramów. Najmniejsze noworodki mieszczą się na dłoni dorosłej osoby, a ich rączki i nadgarstki są tak małe, że pasowałaby na nie ślubna obrączka.
Wcześniaki są bardzo delikatne. Ich skóra jest bardzo cienka, widać przez nią wszystkie tętnice i żyły. Dodatkowo jest pomarszczona i wydaje się zbyt luźna, ponieważ tkanka tłuszczowa nie zdążyła się jeszcze nagromadzić i jej odpowiednio naprężyć. Na ciele wcześniaka widoczne jest także delikatne owłosienie – to meszek, który u donoszonych noworodków zanika przed porodem. Także narządy płciowe wcześniaków mogą być nie do końca wykształcone: niecałkowicie rozwinięte wargi sromowe wewnętrzne u dziewczynek oraz niezstąpione jąderka i niedojrzały napletek u chłopców. Układy nerwowy, pokarmowy i oddechowy są niedorozwinięte. Dziecko często oddycha jedynie z pomocą respiratora, zdarzają się fazy bezdechu, karmienie możliwe jest tylko poprzez sondę. Niedojrzałość układu nerwowego i mięśniowego sprawia, że u wcześniaka nie występują często odruchy ssania, chwytania, czy strachu.
Wbrew wszystkim tym przeciwnościom wcześniaki bardzo często wykazują ogromną siłę walki o przeżycie. W czterdziestym tygodniu swojego rozwoju, czyli kiedy zgodnie z kalendarzem powinny przyjść na świat, przypominają już noworodki urodzone w terminie. Jednak o tym, jak długo pozostaną w szpitalu, decyduje ich stan zdrowia. Generalnie przyjmuje się zasadę, że przed opuszczeniem szpitala dziecko powinno samodzielnie oddychać i ssać a jego masa powinna być większa od 2 kg.