Mówiąc o etapach rozwoju dziecka do 12 miesiąca życia, często mówi się o tzw. trzech krokach milowych:
- pierwszym w 3. miesiącu, gdy dziecko powinno umieć unosić główkę, leżąc na brzuszku
- drugim w 6. miesiącu, gdy dziecko powinno umieć siedzieć
- i trzecim w 12. miesiącu, gdy dziecko powinno chodzić.
Każde dziecko rozwija się jednak we własnym indywidualnym tempie. Niektóre dzieci samodzielnie siedzą nawet kilka tygodni wcześniej od swoich rówieśników, ale później stawiają swoje pierwsze kroki. Dla ułatwienia oceny rozwoju dziecka stworzono tabele, w których zawarte są niektóre czynności wykonywane przez większość dzieci w odpowiednim czasie w poszczególnych miesiącach życia. Pamiętaj jednak o najważniejszym: tabele nie są wyrocznią, tylko źródłem wiedzy, która ma Ci pomóc w ocenie rozwoju własnego dziecka.
| Wiek dziecka | Umiejętności wykonywane przez większość dzieci | Umiejętności wykonywane przez 50% dzieci | Umiejętności wykonywane przez niewiele dzieci |
| 1 miesiąc | - leżąc na brzuszku unosi lekko główkę- reaguje na dźwięk- przestaje płakać na widok mamy lub jej głosu- potrafi skupić wzrok na przedmiocie oddalonym o 20-30 cm (a zwłaszcza na twarzy mamy)- zaciska rączkę na przedmiocie np. na palcu mamy- wykonuje ruchy ssania (smoczek)- wymachuje rączkami i nóżkami | - wodzi wzrokiem za przedmiotem- artykułuje dźwięki: „aahs”, „oohs”- dostrzega czarno-białe wzory | - uśmiecha się i śmieje się- utrzymuje główkę pod kątem 45 stopni |
| 2 miesiąc | - głuży (grucha) tj. wydaje pojedyncze dźwięki- podąża wzrokiem za przedmiotami w polu widzenia - obserwuje swoje rączki- w pozycji na brzuchu utrzymuje główkę przez krótki czas- odwraca głowę w kierunku dźwięku | - uśmiecha się i śmieje się- utrzymuje główkę pod kątem 45 stopni- wydaje piski, krzyki, różne gardłowe dźwięki – najpierw są to samogłoski „e”, „a”, „u”, potem spółgłoski : „m”, „p”, „b”, „k”. - -rusza przy tym ustami, gestykuluje. | - utrzymuje głowę stabilnie- potrafi utrzymać swój ciężar na nóżkach- leżąc na brzuszku unosi główkę i ramiona |
| 3 miesiąc | - rozpoznaje twarz i zapach matki- w pozycji na brzuchu opiera się na przedramionach unosząc głowę (utrzymuje ją stabilnie)- wodzi wzrokiem za przedmiotami- szuka wzrokiem źródła dźwięku- żywo reaguje na ludzi, odpowiada uśmiechem na uśmiech | - piszczy, gaworzy (pierwszy etap gaworzenia: gruchanie) i głuży (dźwięki przybierają akustyczną postać głoski g,g,g,g, agg, uuu, eee) - „bulgocze” robiąc bąbelki ze śliny- na widok interesującego przedmiotu żywo porusza rączkami- rozpoznaje twój głos- leżąc na brzuszku unosi główkę i ramiona | - obraca się z brzuszka na plecki- obraca się w kierunku głośnych dźwięków- potrafi złożyć rączki razem, - stuka zabawkami w stół, o podłogę itp. |
| 4 miesiąc | - uśmiecha się, śmieje się głośno- wyciąga rączkę niepewnie w kierunku zabawki wiszącej nad nim i dotyka jej- potrafi utrzymać swój ciężar na nóżkach wyprostowanych w kolanach- grucha do osoby mówiącej do niego | - potrafi chwycić zabawkę- obraca się z brzuszka na plecki | - naśladuje dźwięki „ma-ma”, „da-da”- pojawia się pierwszy ząbek- przyjmuje stały pokarm |
| 5 miesiąc | - wymawia długie ciągi sylab: „ma-ma-ma”, „ba-ba-ba”, „da-da-da”. - rozróżnia jaskrawe kolory- bawi się swoimi rączkami i nóżkami- obraca się z plecków na brzuszek- trzymane za rączki samo unosi się z pozycji siedzącej- wyraźnie kieruje rączkę ku zabawce i chwyta ją | - rozpoznaje własne imię- obraca się w kierunku nowych dźwięków- obraca się w obu kierunkach: z brzuszka na plecki i na odwrót- odróżnia pieszczotliwy i surowy ton głosu oraz łagodny i zagniewany wyraz twarzy | - siedzi chwilami bez podtrzymywania- bierze zabawki do buzi- może pojawiać się niepokój spowodowany rozdzieleniem z matką- potrafi powiedzieć „mama” z akcentem na pierwszej sylabie |
| 6 miesiąc | - obraca się w kierunku dźwięków i głosów- obraca się w obu kierunkach: z brzuszka na plecki i na odwrót- samo trzyma się palców dorosłego i unosi się do pozycji siedzącej- stoi pewnie z nóżkami wyprostowanymi w kolanach i stawach biodrowych | - przyjmuje stały pokarm- siedzi bez podtrzymywania- bierze zabawki do buzi- przekłada przedmioty z ręki do ręki- je dobrze łyżką, na widok jedzenia otwiera samo usta | - przesuwa się do przodu lub zaczyna raczkować |
| Wiek dziecka | Umiejętności wykonywane przez większość dzieci | Umiejętności wykonywane przez 50% dzieci | Umiejętności wykonywane przez zaledwie kilkoro dzieci |
| 7 miesiąc | - siedzi bez asekuracji- przyciąga przedmioty do siebie- trzymane za ramiona, stoi pewnie- przekłada zabawkę z rączki do rączki | - raczkuje- powtarza wielokrotnie sylaby (ma-ma, ba-ba) | - macha na pożegnanie- potrafi stać przytrzymując się czegoś- stuka dwiema zabawkami o siebie- pojawia się tzw. „schemat stałego przedmiotu”(dziecko ma świadomość istnienia przedmiotu mimo jego zniknięcia z pola widzenia) |
| 8 miesiąc | - mówi: „mama” i „tata” ( nie zwraca się do konkretnej osoby)- przekłada przedmioty z ręki do ręki | - potrafi stać przytrzymując się czegoś- raczkuje- wskazuje na przedmioty- szuka ukrytych przedmiotów | - próbuje samemu stać- chwyta przedmioty przy udziale kciuka i palca wskazującego (chwyt pensetowy) - gestem, ruchem sygnalizuje zachcianki |
| 9 miesiąc | - potrafi stać przytrzymując się przedmiotów- tworzy sylaby- szwargocze- pojawia się tzw. schemat stałego przedmiotu (dziecko ma świadomość istnienia przedmiotumimo jego zniknięcia z pola widzenia) | - przemieszcza się z miejsca na miejsce przytrzymując się przedmiotów - pije z kubka „niekapka”- je paluszkami- uderza przedmiotami o siebie | - robi „kosi-kosi łapki”- rozumie prostą zabawę w chowanego np. chowanie się za pieluszkę- mówi „mama” i „tata” do konkretnej osoby |
| 10 miesiąc | - macha na pożegnanie- chwyta przedmioty przy udziale kciuka i palca wskazującego (chwyt pensetowy) - raczkuje z brzuszkiem uniesionym nad ziemią- chodzi do przodu trzymane za rączki, za wózkiem itp. | - mówi „mama” i „tata” do konkretnej osoby- gestem, ruchem sygnalizuje zachcianki- robi „kosi -kosi” | - stoi samodzielnie przez kilka sekund- wkłada przedmioty do pojemnika |
| 11 miesiąc | - mówi „mama” i „tata” do konkretnej osoby- robi „kosi-kosi łapki” - rozumie prostą zabawę w chowanego np. chowanie się za pieluszkę- stoi samodzielnie przez kilka sekund- wędruje, krąży | - rozumie słowo „nie” i proste polecenia- wkłada przedmioty do pojemnika- potrafi chwycić i trzymać dwa drobne przedmioty jedną ręką | - potrafi powiedzieć jedno dodatkowe słowo oprócz „mama” i „tata” |
| 12 miesiąc | - naśladuje czynności innych np. wkłada klucz do zamka i wyjmuje go- gestem, ruchem sygnalizuje zachcianki- rozumie proste polecenia np. „otwórz buzię”, „wstań | - potrafi zrobić kilka kroków- potrafi powiedzieć ze zrozumieniem jedno dodatkowe słowo oprócz „mama” i „tata” | - chodzi samodzielnie- gryzmoli kredkamipotrafi powiedzieć dwa słowa oprócz „mama” i „tata”- wysadzone w porę, załatwia się do nocniczka |
Powyższe tabele rozwoju są ogólnymi danymi dzięki którym można się zorientować i śledzić rozwój swojego dziecka. Zawsze należy pamiętać, że każde dziecko rozwija się w indywidualny sposób i jakiekolwiek opóźnienie w wykonywaniu przytoczonych czynności nie oznacza jeszcze opóźnienia w rozwoju psychoruchowym.