Dlaczego ząbkowanie boli?
Wyrzynanie się zębów jest bolesne głównie dlatego, że otwór kostny przez który przedostaje się zawiązek zęba ma otwór mniejszy, niż średnica korony zęba. Powstaje silny napór na sąsiadującą tkankę łączną i kostną, co powoduje stan zapalny. Wskutek tego gruczoły ślinowe stają się bardziej aktywne, a dziąsła obrzęknięte, zaczerwienione i bolesne.
Jak długo trwa wyrzynanie się zębów?
Ząbkowanie przebiega różnie u różnych maluszków. U jednych szybciej (pierwszy ząb pojawia się już w 4. lub 5. miesiącu), u innych o wiele później (w 10. - 11. miesiącu życia).
Zazwyczaj jednak zęby mleczne (ostatecznie jest ich 20) zaczynają pojawiać się u dzieci 6-miesięcznych i wyrzynają się przez następne 2 lata. Pierwsze (między 6. a 12. miesiącem) wyrastają siekacze, potem kły i zęby trzonowe (miedzy 12. a 30. miesiącem).
Zęby najczęściej wyrzynają się parami, równocześnie po prawej i lewej stronie, dolne nieco wcześniej niż górne.
U dziewczynek zęby zwykle pojawiają się nieco szybciej niż u chłopców.
Wymiana zębów mlecznych na stałe rozpoczyna się ok. 5-6 roku życia.
Jakie są objawy ząbkowania?
- rozdrażnienie,
- ślinienie się (ząbkowanie może, ale nie musi wzmagać wydzielanie śliny),
- wysypka na brodzie lub całej buzi (pojawiająca się na skutek nadmiernego ślinienia się dziecka) – RADA: ostrożnie wycieraj buźkę dziecka kilka razy dziennie,
- gryzienie (kiedy maluch ząbkuje,często zaciska dziąsła na wszystkim, co się da – grzechotce, kciuku mamy mamy, piersi mamy karmiącej itp.),
- ból ( dla jednych maluchów ząbkowanie jest bardzo bolesne, inne nie odczuwają go w ogóle; zwykle wyrzynanie pierwszych ząbków jest bolesne, kolejne pojawiają się raczej bezboleśnie),
- utrata apetytu (z jednej strony ssanie w trakcie karmienia piersią może przynosić dziecku ulgę, z drugiej może sprawiać ból, co zniechęca do jedzenia; podobnie dzieje się z dziećmi przyjmującymi pokarmy stałe – przez pewien czas mogą nie mieć na nie ochoty) RADA: jeśli dziecko z chęcią pije mleko, nie musisz się martwić, jeśli jednak odmawia jedzenia przez kilka dni, skontaktuj się koniecznie z lekarzem,
- biegunka (nie wiadomo tak do końca, czy ząbkowanie jest przyczyną luźniejszych stolców; prawdopodobnie nadmierne ślinienie się rozrzedza je powodując biegunkę), RADA: skontaktuj się z lekarzem jeśli biegunka występuje co najmniej przy dwóch wypróżnieniach,
- gorączka (co do gorączki zdania pediatrów są podzielone – z jednej strony uważają, że zakończenie procesu karmienia piersią zwykle po ukończeniu przez dziecko 6. miesiąca życia wiąże się z większą podatnością na infekcje i gorączkę, a okres ten zbiega się z pojawieniem się pierwszych ząbków; według innych gorączka może towarzyszyć ząbkowaniu z powodu częstego zapalenia dziąseł) RADA: postępuj tak, jak w przypadku normalnej gorączki i skontaktuj się z lekarzem jeśli gorączka nie ustępuje w ciągu trzech dni,
- niespokojny sen (ząbkowanie trwa nie tylko w dzień, rozdrażniony maluch budzi się kilkakrotnie w nocy), RADA: postaraj się uspokoić dziecko bez karmienia – poprzez tulenie, śpiewanie kołysanek, czy lekkie masowanie,
- krwiaki dziąseł (czasami ząbkowanie wywołuje krwawienie pod powierzchnią dziąseł objawiające się niebieskawym zgrubieniem),
- kaszel (kaszel i krztuszenie się mogą być spowodowane nadmiarem śliny),
- pociąganie uszka, pocieranie policzka (ból dziąseł może przenieść się wzdłuż nerwów na uszy i policzki, dlatego niektóre dzieci pociągają się za uszko lub pocierają policzek), RADA: pociąganie uszka i pocieranie policzka mogą być także objawami zapalenia ucha, dlatego dla pewności, skontaktuj się z lekarzem.
Co można zrobić, żeby złagodzić bolesne ząbkowanie?
Oprócz powyższych rad spróbuj przede wszystkim dawać maluszkowi coś do pogryzienia, co przyniesie mu ulgę:
- schłodzony kawałek bułki,
- jogurt,
- zimny banan, schłodzone przetarte jabłko, brzoskwinia,
- jakikolwiek gryzaczek, który można schładzać w lodówce (z częścią wypełnioną specjalnym żelem),
- może to być także nawet zimna marchewka (jeśli dziecko nie ma jeszcze ząbków).
Pamiętaj! Jeśli dziecko ząbkuje i dajesz mu coś do jedzenia, upewnij się, że siedzi i bądź przy nim, żeby się niczym nie zakrztusił.
Jeśli inne sposoby zawiodą, możesz też masować dziąsła (należy umyć ręce i palcem wskazującym lekko uciskać, dziąsło, w którym wyrzyna się ząb), dawać coś zimnego do picia, lub zastosować środek działający miejscowo (po kontakcie z lekarzem!). Żel stosowany miejscowo najczęściej nakłada się nie więcej 3 razy dziennie.
Niestety, niektórzy rodzice wynajdują różne sposoby uśmierzania bólu dziecka. Jednym z nich jest stosowanie alkoholu. Pamiętaj, alkohol jest bezwzględnie zakazany!
Kiedy wyrzynają się zęby, dziecko wkłada często rączki do buzi, dlatego tak ważne jest przestrzeganie higieny – mycie rączek, przecieranie dziąseł wilgotnym gazikiem, mycie grzechotek.
Kiedy pojawi się pierwszy ząbek, należy zacząć używać specjalnej silikonowej szczoteczki do pierwszych ząbków. Na razie nie trzeba używać pasty – dziecko mogłoby się nią zakrztusić.
I na koniec pamiętaj: Bądź cierpliwa. Ząbkowanie nie trwa wiecznie.