Mleko znamy od kołyski, jednak: czy wiemy o nim wszystko? Wokół tego życiodajnego produktu przez lata powstało wiele niekoniecznie prawdziwych twierdzeń.
Mleko tuczy
Mleko oczywiście zapewnia nam kalorie oraz tłuszcz, ale w porównaniu z innymi produktami jest naprawdę mało kaloryczne. W szklance pełnotłustego mleka jest dwa razy mniej kalorii niż w pączku. Co ważne, dbając o linię i ograniczając wszelkie tłuszcze, także te zawarte w mleku nie postępujemy właściwie.Udowodniono, że mleko mimo znacznej zawartości nasyconych kwasów tłuszczowych (NKT) i cholesterolu nie przyczynia się do zwiększenia poziomu złego cholesterolu (LDL). Tłuszcz mleczny jest bardzo ważnym składnikiem diety, ponieważ to w nim rozpuszczają się witaminy A, D, E oraz K. Litr mleka o zawartości 3,5% tłuszczu pokrywa dzienne zapotrzebowanie na witaminę A w 46%, witaminę D w 32%, witaminę E w 11% oraz witaminę K w 2%. Należy zachować rozwagę w każdej sytuacji - po szklankę mleka można sięgnąć, ale nie zastępować nim wody czy soków, bo i takie napoje potrzebne są w codziennej diecie.
Nie trawię laktozy - koniec z mlecznymi produktami
Zawarta w mleku laktoza jako cukier nie tylko nadaje smak i zapach. Stanowi również jedno ze źródeł energii, jaką czerpiemy, pijąc mleko. Ci, którzy nie trawią laktozy odstawiają mleko całkowicie. To dobry ruch. Ewentualne problemy trawienne podczas spożywaniu mleka wynikać mogą bowiem z braku odpowiedniego enzymu rozkładającego laktozę. Pozostaje dla nich jednak cała gama mlecznych produktów: jogurty, kefiry, twarogi i sery. Produkty te zawierają lub zawierały żywe kultury bakterii, które rozwiązują za nas kłopotliwą sprawę trawienia mleka. Można po nie sięgnąć bez strachu.
Szklanka mleka dla każdego
Do picia mleka zachęca się szczególnie dzieci. Jednak i wśród dorosłych pokutuje stwierdzenie, że szklanka białego napoju doda im zdrowia. Na pewno nie zaszkodzi. Gdy jesteśmy dziećmi, nasz organizm produkuje chymozynę - enzym ułatwiający trawienie najważniejszego białka mleka (kazeiny). Wraz z naszym wzrostem jej produkcja zanika. Mleko w kwaśnym środowisku żołądka oblepia składniki innych pokarmów. Póki ono nie zostanie strawione, inne produkty też nie mogą. Z tego powodu dla dorosłej części populacji mleko jest ciężkostrawnym produktem. Należy uważać na mleko, pijąc je w trakcie lub po posiłku, ponieważ może to utrudnić trawienie. Szczególnie ważne jest, by nie spożywać mleka w godzinach wieczornych. Szklanka mleka na dobranoc nie jest dobrym pomysłem, bowiem organizm przygotowuje się do snu i zwalnia metabolizm, w tym szybkość trawienia. Przez to możemy odczuwać ciężkość na żołądku. Dotyczy to zarówno dorosłych jak i starszych dzieci.
Mleko źródłem witamin
Mleko prosto od krowy jest najbogatsze w składniki odżywcze, ponieważ nie przeszło żadnych procesów technologicznych. Obecnie jednak nie sięgamy po kubek napoju prosto od krowy czy kozy, a po przetworzony produkt dostępny na sklepowych półkach. Procesy technologiczne, tj. pasteryzacja, obróbka UHT, homogenizacja, normalizacja zawartości tłuszczu obniżają wartość odżywczą mleka, ponieważ stosowane są wysokie temperatury w celu zabicia chorobotwórczych bakterii oraz zwiększenia okresu trwałości. Niestety mleko traci na tym, białka rozpadają się i niszczona jest część witamin. Ogólnie dostępne mleko UHT poddawane jest temperaturze 135 o C, przez minimum jedną sekundę. Proces ten w mniejszym stopniu przyczynia się do utraty wartości odżywczej.
Ostatnio coraz bardziej popularne stają się mlekomaty. Można w nich zakupić świeże mleko, które zostało tylko schłodzone. Nie poddane sterylizacji, ani homogenizacji zachowuje swoją wartość odżywczą. Jest to dobre rozwiązanie dla osób chcących zakosztować świeżego mleka.
Tylko od krowy
Choć to krowy mleczne a nie kozy są obecnie chętniej hodowane i od nich pochodzi znacząca większość mleka, to od mleko od kóz jest równie zdrowe. Łatwiej się je trawi, ponieważ zawiera mniej białka - kazeiny. Także ilość białka (laktoglobuliny), uważanego za jedną z przyczyn alergii jest w nim dwa razy niższa. Chociaż kozie mleko ma mniej witamin niż krowie, to bogatsze jest pod względem soli mineralnych. Mleko to zawiera także odpowiednią ilości kwasów tłuszczowych: arachidonowego i linolowego, które musimy wraz żywnością dostarczać naszemu organizmowi.
Mleko na osteoporozę
Osteoporoza najczęściej dotyka kobiet w okresie menopauzy oraz osoby starsze. Wynika to z postępujących procesów starzenia w tym zmian w gospodarce hormonalnej kobiet. U osób dorosłych mleko w czystej formie gorzej się wchłania. Należy też pamiętać, że masa kostna budowana jest od dzieciństwa do ok. 30. roku życia. Szklanka najlepszego mleka nie będzie więc w późnym wieku lekarstwem na mocne kości. W tym czasie odpowiednią dietą możemy jedynie uzupełnić bieżące zapotrzebowanie na wapń - szczególnie warto sięgnąć po przetwory mleczne. Ważna jest także aktywność fizyczna i ograniczenie używek.
Samo zdrowie
Mleko jest bardzo bogatym pod względem wartości odżywczej produktem. Białka, tłuszcze, witaminy, sole mineralne to wszystko, czego potrzebujemy. Zawiera ono jednak sporą dawkę alergenów. Poprzez jego konsumpcję trafiamy więc do grupy ryzyka zachorowania na alergię, choroby płuc i oskrzeli, pojawienia się kamieni w nerkach, bólów głowy oraz problemów ze strony układu pokarmowego.
Dla dzieci mleko prosto od krowy
Mleko dla dziecka musi być przede wszystkim odpowiednie dla wieku (dla niemowlęcia i malucha modyfikowane, dla starszego zwykłe o zawartości tłuszczu 1,5-2 proc.) i czyste mikrobiologicznie. Wirusów, grzybów, bakterii i ich przetrwalników pozbawione jest mleko UHT. Pasteryzowane też jest odpowiednie, choć może mieć w sobie formy bakterii (dlatego ma krótszy okres przydatności do spożycia). Oba te rodzaje mleka są odpowiednie dla dzieci . Mleka „prosto od krowy” nie podajemy dzieciom.