Zgodnie z kryteriami zawartymi w 10 edycji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, Urazów i Przyczyn Zgonów (ICD 10) rozpoznajemy go, kiedy w okresie przynajmniej jednegomiesiąca lub kilkukrotnychokresachkrótszychniżmiesiąc (na przestrzeni całego roku), występują przynajmniej trzy z następujących objawów,:
- Silne pragnienie lub poczucie przymusu picia ("głód alkoholowy").
- Upośledzenie zdolności kontrolowania zachowań związanych z piciem (upośledzenie zdolności powstrzymywania się od picia, trudności w zakończeniu picia, trudności w ograniczaniu ilości wypijanego alkoholu).
- Fizjologiczne objawy zespołu abstynencyjnego w sytuacji ograniczenia lub przerywania picia (drżenie, nadciśnienie tętnicze, nudności, wymioty, biegunka, bezsenność, niepokój, w krańcowej postaci majaczenie drżenne) lub używanie alkoholu w celu uwolnienia się od objawów abstynencyjnych.
- Zmieniona (najczęściej zwiększona) tolerancja alkoholu, potrzeba spożywania zwiększonych dawek dla osiągnięcia oczekiwanego efektu.
- Koncentracja życia wokół picia kosztem zainteresowań i obowiązków.
- Uporczywe picie alkoholu mimo oczywistych dowodów występowania szkodliwych następstw picia.
Uzależnienie od alkoholu jest chorobą chroniczną, postępującą i potencjalnieśmiertelną. Nie jest możliwe całkowite jej wyleczenie, a jedynie zahamowanie narastania jej objawów i szkód zdrowotnych z nią związanych.
W świetle nowoczesnej wiedzy uzależnienie od alkoholu jest chorobą wieloczynnikową, bio-psycho-społeczną, uszkadzającą funkcjonowanie człowieka w sferze somatycznej, psychologicznej, społecznej i duchowej. Model leczenia tego schorzenia musi być dostosowany do takiego sposobu postrzegania tej choroby.
Uzależnienie fizyczne
Częste spożywanie alkoholu powoduje, że substancja ta staje się elementem cyklu metabolicznego człowieka. Kiedy już mamy do czynienia z fizycznym uzależnieniem osoba odczuwa biologiczny wręcz przymus przyjmowania alkoholu. Zachowanie równowagi organizmu wymaga dostarczania substancji uzależniającej.
Uzależnienie psychiczne
O uzależnieniu psychicznym powiemy wówczas, kiedy człowiek odczuwa coś na kształt pragnienia przyjmowania substancji. Myśli o alkoholu, wyobraża sobie sytuacje związane z alkoholem itp.
Pragnienie i chęć picia przeobraża się w wewnętrzny przymus, który zaczyna dominować nad człowiekiem.
Alkoholizm jest chorobą pierwotną
Oznacza to, że alkoholizm jest niezależnym procesem chorobowym mającym podłoże biologiczne, a nie jedynie przejawem problemów natury psychologicznej. Jest prawdą, że alkoholicy mają problemy w relacjach z innymi, problemy emocjonalne, ale mają one raczej charakter wtórny – tzn., że najczęściej wynikają z samego uzależnienia. Odpowiednio prowadzone leczenie pozwala eliminować problemy w sferze uczuć i relacji z innymi ludźmi.
Alkoholizm jest chorobą postępującą
Objawy alkoholizmu pogłębiają się w trakcie postępowania i rozwoju choroby. Stan chorego będzie pogarszał się, jeśli leczenie nie zostanie podjęte.
Alkoholizm jest chorobą chroniczną
Osoba, u której rozpoznano alkoholizm w zasadzie ma niewielkie szanse na tzw. picie towarzyskie. Dla własnego dobra powinna takich sytuacji unikać, ponieważ uzależnienie od alkoholu jest chorobą na całe życie. Choć w zasadzie w każdym momencie choroby można powstrzymać jej rozwój, to jednak warto wiedzieć, że wczesne jej rozpoznanie ułatwia proces leczenia i zwiększa prawdopodobieństwo, że osoba uzależniona odzyska kontrolę nad życiem i wróci do normalnego funkcjonowania.
Alkoholizm jest chorobą śmiertelną
Nieleczony zagraża życiu! Statystycznie rzecz biorąc osoby uzależnione od alkoholu skracają sobie życie o 10, a nawet 15 lat. Wśród osób uzależnionych od alkoholu jest duży odsetek osób ginących w tragicznych wypadkach np. samochodowych (zarówno jako sprawcy, jak i ofiary potrąceń). Ponadto wśród ofiar utonięć, bijatyk ze skutkiem śmiertelnym czy zabójstw jest spora grupa uzależnionych.