Przewlekłe i nawrotowe schorzenie, jakim jest atopowe zapalenie skóry, może pojawić się już w pierwszych miesiącach życia dziecka. U 45% pacjentów pojawiło się przed 6. miesiącem, u 60% - przed ukończeniem 1. roku życia. Większość - prawie 90% przypadków AZS ujawnia się przed ukończeniem pięciu lat.
Po tym poznasz AZS
Wyprysk atopowy okresu niemowlęcego pojawia się najczęściej w 2-3 miesiącu życia. Cechą charakterystyczną AZS tej fazy są obficie sączące zmiany grudkowo-wysiękowe, które łatwo ulegają wtórnemu zakażeniu. Do objawów zalicza się również cienkie, matowe, łamliwe i przerzedzone włosy. Zmiany zlokalizowane są przede wszystkim na twarzy z wyłączeniem nosa, ust i brody, na owłosionej skórze głowy, na nasadach płatków usznych. W ciężkich przypadkach zmiany lokalizują się na tułowiu, pośladkach oraz kończynach po stronie wyprostnej (wewnętrznej).
Postawienie diagnozy wiąże się przede wszystkim z potwierdzeniem występowania przynajmniej 3 z 4 głównych objawów (według Hanifina i Rajki):
-
świąd,
-
przewlekły i nawrotowy przebieg,
-
charakterystyczna morfologia i lokalizacja zmian,
-
atopowy wywiad rodzinny.
Nie bez znaczenia są również objawy mniejsze (do postawienia diagnozy konieczne jest stwierdzenie występowania co najmniej 3 z nich):
-
rybia łuska,
-
suchość skóry,
-
podwyższony poziom IgE,
-
natychmiastowe reakcje skórne,
-
wczesny wiek wystąpienia zmian,
-
akcentacja mieszków włosowych,
-
rumień twarzy,
-
zacienienie wokół oczu,
-
łupież biały,
-
świąd po spoceniu,
-
nieswoisty wyprysk rąk i/lub nóg,
-
nawrotowe zapalenia spojówek.
Atopowe zapalenie skóry często współistnieje z takimi chorobami jak alergiczny nieżyt nosa czy astma oskrzelowa.
W 2003 roku opublikowano wyniki The American Academy of Dermatology Consensus Conference on Atopic Dermatitis. W czasie tej konferencji zwrócono szczególną uwagę na kryteria diagnostyczne atopowego zapalenia skóry. Zaproponowano nowy podział objawów na objawy główne, ważne oraz dodatkowe.
Główne objawy AZS:
Objawy ważne:
-
początek choroby w młodym wieku,
-
atopia,
-
suchość skóry.
Objawy dodatkowe:
-
nietypowe reakcje naczyniowe (np. bladość skóry),
-
głębokie pobruzdowanie skóry dłoni, rybia łuska,
-
zmiany oczne i skóry wokół oczodołu,
-
zmiany w okolicy ucha, czerwieni wargowej,
-
akcentacja mieszków włosowych, świerzbiączka, liszajowacenia.
Mimo krytyki kryterium Hanifina i Rajki, to właśnie ono nadal jest podstawą diagnostyczną.
Jak przebiega choroba
W przebiegu AZS można wyróżnić trzy fazy (podział ten związany jest z wiekiem pacjenta):
-
I faza - do 2. roku życia - wyprysk atopowy okresu niemowlęcego,
-
II faza - do około 12. roku życia - wyprysk atopowy późnego dzieciństwa,
-
III faza - wyprysk atopowy okresu młodzieńczego i osób dorosłych.
Warto pamiętać, że nie każdy pacjent przechodzi przez wszystkie fazy atopii.
Brak alergenów może szkodzić
Atopowe zapalenie skóry częściej występuje u dzieci ze środowisk miejskich, pochodzących z dobrze sytuowanych materialnie, małodzietnych rodzin. Tego typu analizy dowodzą, że wpływ na powstawanie alergicznego stanu zapalnego ma zanieczyszczenie środowiska, brak kontaktu z alergenami oraz zerowa ekspozycja na infekcje w okresie wczesnego dzieciństwa.
Nie bez znaczenia jest również wiek matki. Dowiedziono, że na AZS częściej chorują dzieci starszych matek. Dowiedziono również, że AZS częściej pojawia się w klimacie umiarkowanym, chłodnym i suchym.
Atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem, w którym istotne są również czynniki genetyczne. Badania jednoznacznie wskazują, że jeśli jedno z rodziców cierpi na atopię, wówczas ryzyko jej pojawienia się u dziecka wynosi 30-50%, jeśli oboje - 50-80%. Ryzyko wzrasta, gdy choruje matka dziecka. Ponadto znacznie częściej z AZS borykają się bliźnięta jednojajowe (85%), niż dwujajowe (21%).
Jak zapobiegać?
Profilaktyka atopowego zapalenia skóry powinna opierać się przede wszystkim na:
-
eliminacji dymu tytoniowego z mieszkania dziecka,
-
eliminacji naskórka zwierząt oraz roztoczy ze środowiska mieszkalnego,
-
eliminacji z diety dziecka, jak i matki karmiącej, silnych alergenów (jaja kurzego, mleka krowiego),
-
przedłużonym karmieniu naturalnym,
-
niewprowadzaniu pokarmów stałych przed ukończeniem przez dziecko 4. miesiąca życia.
Marsz alergiczny
Pojęcie „marsz alergiczny” (allergic march) kryje w sobie odniesienie do naturalnego przebiegu chorób alergicznych. Charakteryzuje się następowaniem po sobie i progresją objawów choroby wraz z wiekiem. Długoletnie badania wskazują, że marsz alergiczny rozpoczyna się od atopowego zapalenia skóry, następnie przechodzi w astmę oskrzelową i ostatecznie w alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa. Rodes wraz z współpracownikami przez 22 lata obserwował 100 dzieci z AZS. Na początku badania stwierdzono u nich występowanie alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i astmy oskrzelowej - odpowiednio 3% i 5%. Po zakończeniu badania liczby te wynosiły odpowiednio: 15% i 40%. Występowanie AZS zmniejszyło się z 20 do 5% pod koniec badania.
Marsz alergiczny próbuje się minimalizować, stosując na różnych jego etapach działania profilaktyczne. Podział tych działań rysuje się następująco:
-
pierwszorzędowe - nacisk kładzie się na zapobieganie alergizacji,
-
drugorzędowe - działania profilaktyczne polegają na zapobieganiu wystąpienia schorzenia (pomimo alergizacji),
-
trzeciorzędowe - przede wszystkim uwagę zwraca się na zapobieganie wystąpienia objawów pomimo występowania schorzenia.
Czy Wasze dziecko ma suchą skórę i często płacze? A może już zdiagnozowano u niego atopowe zapalenie skóry? Sprawdź, jak sobie radzić z tą chorobą i jak łagodzić jej objawy. Zapraszamy do grup – dodajcie swoimi radami otuchy innym rodzicom lub sami poszukajcie wsparcia.Atopowe zapalenie skóry