Cholera na świecie od czasów historycznych jest przyczyną epidemii. W 2001 roku Światowa Organizacja Zdrowia zarejestrowała około 200 tysięcy nowych zachorowań. Ponadto cholera wywołała 7 epidemii o globalnym zasięgu, czyli światowych pandemii. Rozwój komunikacji i turystyki przyczynił się do zawlekania cholery głównie z Afryki, Ameryki Południowej i Azji do krajów wysoko rozwiniętych, gdzie jej wcześniej nie notowano.
Cholera to ostra choroba zakaźna. Jej podstawowym objawem jest „zimna biegunka”- obfita i wodnista (nawet do 20 litrów dziennie). Charakterystyczne są tzw. „stolce ryżowate” o słodkawym zapachu (wyglądem przypominają wodę po płukaniu ryżu). Okres wylęgania choroby jest krótki, od kilku godzin do 5 dni. Początek biegunki jest nagły i przebiega z wymiotami, bez bólu brzucha czy gorączki (te objawy mogą pojawić się później). Dochodzi do odwodnienia i utraty elektrolitów, które najszybciej pojawią się u dzieci i osób starszych. Kolejnymi objawami są skurcze mięśni , zmiana barwy głosu , sucha i pomarszczona skóra , zapadnięte oczy i zaostrzone rysy twarzy . Nieleczone odwodnienie prowadzi do osłabienia, śpiączki a nawet śmierci.
Przyczyną toksycznego nieżytu jelit, czyli cholery jest rozpoznany przez Roberta Kocha w 1883 roku przecinkowiec cholery (łac. vibrio cholerae). Występuje on w dwóch głównych typach serologicznych: 01 i 0139. Jego chorobotwórczość warunkują egzotoksyny- A i B powodujące utratę wody i elektrolitów (sodu i chlorków) do światła jelita cienkiego. Zakażenie szerzy się drogą pokarmową, przez skażoną wodę, żywność oraz bezpośredni kontakt z chorą osobą. Niebezpieczne jest picie wody skażonej odchodami ludzkimi, zwłaszcza stojącej na słońcu, ponieważ przecinkowce mnożą się w niej intensywnie. Cholera szczególnie często pojawia się po klęskach żywiołowych, kiedy ścieki zanieczyszczają wodę pitną.
Wskazane jest badanie w kierunku zakażenia przecinkowcem cholery w przypadku nagłego zachorowania z objawami wodnistej biegunki, bez podwyższonej temperatury ciała, zwłaszcza po powrocie z zagranicy (z terenów endemicznego lub epidemicznego występowania cholery). Ważne są dodatkowe informacje na temat:
-
łowienia lub spożywania tamtejszych ryb i owoców morza,
-
kąpieli w naturalnych zbiornikach wodnych,
-
korzystaniu z pól biwakowych i kempingów nad morzem, jeziorem lub rzeką.
Badania bakteriologiczne w kierunku vibrio cholerae (preparaty bezpośrednie i posiewy stolca) m ogą być wykonane w każdej wojewódzkiej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Podstawą w leczeniu cholery jest wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych poprzez intensywne nawadnianie doustne (roztworem nawadniającym WHO ORS) lub dożylne. W ciężkich przypadkach stosuje się antybiotyki (tetracyklina, doksycyklina, cyprofloksacyna), by zmniejszyć liczbę stolców, skrócić czas choroby i wyeliminować zakażenie.
Jeśli jest to konieczne doustny roztwór nawadniający ORS (Oral Rehydration Solution) można łatwo przygotować samemu. Potrzebny jest 1 litr czystej, przegotowanej i chłodnej wody, 1 łyżeczka soli i 6 łyżeczek cukru.
W krajach o endemicznym występowaniu cholery niektóre szpitale zaopatrzone są w tzw. łóżka choleryczne. Jest to łóżko z otworem pośrodku i podstawionym pod spodem pojemnikiem do zbierania i pomiaru objętości biegunki.
Zapobieganie polega na oczyszczaniu wody pitnej, a także izolacji chorych i nosicieli by nie dopuścić do szerzenia się epidemii. Należy pamiętać o starannym myciu rąk oraz gotowaniu ryb i owoców morza. W Polsce dostępna jest inaktywowana, doustna szczepionka przeciw cholerze.