Niewydolność nerek
Niewydolnością nerek określa się stan, w którym czynność nerek jest częściowo lub całkowicie upośledzona. Ze względu na szybkość z jaką dochodzi do uszkodzenia nerek rozróżniamy niewydolność ostrą oraz przewlekłą. Ostra niewydolność nerek polega na nagłym zatrzymaniu ich funkcji, natomiast przewlekła jest następstwem postępującego uszkodzenia czynności nerek i w efekcie nieodwracalnych zmian w narządzie.
Rozpoznanie niewydolności nerek opiera się na badaniu laboratoryjnym moczu i krwi. Ocenia się m.in. takie parametry jak: poziom kreatyniny, mocznika, stężenie potasu. W niewydolności nerek ocenia się również filtrację kłębuszkową, która jest parametrem odzwierciedlającym funkcję nerek. Dodatkowymi badaniami pomocnymi w ocenie stopnia zaawansowania niewydolności nerek są:
- ultrasonografia nerek (USG),
- badanie radiologiczne,
- tomografia komputerowa,
- scyntygrafia nerek (po podaniu kontrastu),
- biopsja nerki,
- rezonans magnetyczny (MRI).
Kamica moczowa
Kamica nerkowa spowodowana jest powstawaniem w układzie moczowym (nerkach, moczowodach, pęcherzu moczowym, cewce moczowej) kamieni składających się ze związków organicznych i nieorganicznych. W moczu nieprzerwanie powstają mikroskopijne kryształy , które łączą się ze sobą w duże kompleksy wytwarzając kamień, który następnie zalega w układzie moczowym. Większość z niewielkich kamieni nerkowych swobodnie przechodzi przez drogi wyprowadzające mocz i nie powoduje żadnych uszkodzeń. Zdarza się sytuacja, że kamienie nerkowe wykrywane są przypadkowo podczas badania USG lub prześwietlenia. Kamienie nerkowe najczęściej składają się ze związków wapnia (szczawiany wapnia, fosforany wapnia), które gromadzą się w moczu.
Kamica nerkowa jest bolesnym schorzeniem, charakteryzującym się rozdzierającym bólem spowodowanym utrudnieniem w odpływie moczu. Dotyczy najczęściej osób w wieku 30 – 50 lat, głównie mężczyzn.
W zależności od umiejscowienia, kształtu oraz wielkości kamienia objawy mogą być mniej lub bardziej dokuczliwe. Głównym , najbardziej charakterystycznym symptomem jest silny, napadowy, kłujący ból w okolicach nerek oraz trudności w oddawaniu moczu.
Najczęściej napad bólowy jest tak silny, że chory nie jest w stanie utrzymać stałej pozycji ciała (jest ruchliwy, raczej nigdy nie leży spokojnie).
Jeżeli kamica nerek jest nieprawidłowo leczona może prowadzić do poważnych powikłań, tj. wodobrzusza, ropni okołonerkowych, ostrej niewydolności nerek.
Główną przyczyną powstawania kamieni nerkowych jest wysokie stężenie związków organicznych i nieorganicznych w moczu, takich jak wapń, szczawiany, fosforany, kwas moczowy, rzadziej cysteina.
W zależności od substancji, z której powstają kamienie wyróżnia się kamicę szczawianową, moczanową, fosforanową oraz cysteinową.
W przypadku podejrzenia kamieni nerkowych wykonuje się badania krwi (w celu oznaczenia stężenia wapnia, kwasu moczowego), badanie ogólne moczu (celem sprawdzenia obecności krwi i składu osadu moczu) oraz przeprowadza dobową zbiórkę moczu.
W celu rozpoznania kamicy przeprowadza się:
- badanie ultrasonograficzne nerek (USG),
- przeglądowe zdjęcie jamy brzusznej,
- podanie kontrastu, aby zlokalizować miejsce występowania kamieni (urografia dożylna).
Leczenie opiera się na stosowaniu środków farmakologicznych lub technik operacyjnych. Często zdarza się tak, że kamienie moczowe wydalane są samoistnie. W przypadku dużych kamieni niezbędny jest zabieg, polegający na zastosowaniu klasycznej chirurgii lub technik endoskopowych.
Zapalenie nerek
W zależności od czynnika uszkadzającego oraz lokalizacji zmian chorobowych rozróżniamy kilka typów zapalenia nerek. Dzieli się je na kłębuszkowe oraz odmiedniczkowe zapalenie nerek. Dodatkowo możemy wyróżnić inne stany chorobowe w obrębie nerek prowadzące do ich niewydolności.
Kłębuszkowym zapaleniem nerek określa się stan chorobowy, w którym dochodzi do uszkodzenia kłębuszków nerkowych w wyniku procesów immunologicznych (obronnych) organizmu. Klinicznie wyróżnić możemy ostre (o nagłym początku i zaznaczonych objawach) oraz przewlekłe (o powolnym początku oraz przebiegu) kłębuszkowe zapalenie nerek.
Odmiedniczkowe zapalenie nerek jest stanem infekcyjnego zakażenia umiejscowionym w miedniczkach nerkowych. Nie leczone prowadzi do przewlekłej niewydolności nerek.
Kłębuszkowe zapalenie nerek może przebiegać wraz ze słabo zaznaczonymi objawami, co może utrudnić rozpoznanie.
W badaniu moczu stwierdza się obecność krwi (wskaźnik uszkodzenia nerek), białka oraz białych krwinek (wskaźnik infekcji bakteryjnej). Podczas badania krwi ocenia się stężenie kreatyniny oraz mocznika. Obliczenie przesączania kłębuszkowgo (GFR – współczynnik przesączania kłębuszkowgo – określa stopień wydolności nerek) umożliwia wykrycie wczesnego stadium przewlekłego zapalenia nerek. Przeprowadza się również badanie USG nerek. W przypadku zapalenia odmiedniczkowego wykonuje się posiew moczu, który ma na celu zidentyfikowanie rodzaju bakterii wywołujących zapalenie oraz ich wrażliwości na różne antybiotyki, aby zoptymalizować leczenie.