x Ta strona używa cookie. Dowiedz się więcej o celu ich używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki. Informacja o cookies

A A A

Co z tą jaskrą?

data dodania: 14.01.2011

Informacje
Autor: Maciej Szumny
Data dodania: 14.01.2011

Tagi: jaskra diagnoza, jaska leczenie, pole widzenia, nerw wzroku, ostrość wzroku

- Jest często nazywana "cichym złodziejem wzroku", gdyż rozwija się latami bez żadnych objawów czy bólu. Nieleczona - prowadzi do całkowitej ślepoty - ostrzega dr hab. n. med. Grażyna Malukiewicz.

Zobacz galerię

Dyskusje w grupach:
ostatnie wpisy w grupach

zobacz inne grupy...

Maciej Szumny: Jak najprościej można zdefiniować jaskrę?

Dr hab. n. med. Grażyna Malukiewicz*: Nie ma jednej definicji, która określałaby wszystkie odmiany jaskry. Jaskra jest grupą chorób oczu, które prowadzą do uszkodzenia nerwu wzrokowego i potencjalnie grożą utratą wzroku. Jest więc chorobą nerwu wzrokowego. Charakteryzuje się zanikiem komórek nerwowych, a gdy komórki układu nerwowego umierają, to już się nie odradzają.

Z tego wynika, że uszkodzenia jaskrowego nie można wyleczyć ani cofnąć.

Istnieje pewna szansa na ograniczoną poprawę. Może się tak zdarzyć, gdy pewne komórki nerwowe już nie funkcjonują prawidłowo, ale jeszcze nie umarły. Przez ponad 160 lat uważano, że do jaskrowego uszkodzenia nerwu wzrokowego prowadzi podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Obecnie wiadomo, że zasadniczą rolę odgrywają zaburzenia ukrwienia nerwu wzrokowego. Jaskra jest chorobą podstępną. U jednego pacjenta choroba może w żaden sposób się nie objawiać, u drugiego - manifestuje swoją obecność atakiem bólu i przekrwieniem oczu.

Jaskra a zaćma - czym różnią się te choroby?

Jaskra to choroba nerwu wzrokowego, która powoduje jego ustawiczne, postępujące niszczenie. Zaćma (cataracta) to choroba dotycząca soczewki oka. Polega na częściowym lub całkowitym jej zmętnieniu, co sprawia, że soczewka traci swoją najistotniejszą cechę optyczną, tzn. przejrzystość. Choroba ta powoduje z czasem ograniczenie, czasem nawet utratę widzenia. Jest to jednak utrata widzenia odwracalna. W przypadku zaćmy związanej z wiekiem zmętniałą soczewkę usuwa się operacyjnie, a w to miejsce wszczepia się soczewkę sztuczną i chory odzyskuje wzrok.

Czy mamy wpływ na pojawienie się jaskry?

Jaskra jest często nazywana "cichym złodziejem wzroku", gdyż rozwija się latami bez żadnych objawów czy bólu. Nieleczona - prowadzi do całkowitej ślepoty. Należy dołożyć wszelkich starań, aby zapobiec uszkodzeniu jaskrowemu nerwu wzrokowego.

Co zatem stanowi czynnik ryzyka?

Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe. Do tej pory nie jest znana zmiana zachowania, która mogłaby wpłynąć na wzrost lub obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Istnieją pewne sugestie, że stres psychiczny może je podwyższyć. Podobnie picie dużej ilości płynów w krótkim czasie. Niewielki wzrost cieśnienia może spowodować wypicie herbaty i kawy w ciągu pierwszej godziny od ich spożycia, ale efekt ten jest tak mały, że pacjenci z jaskrą nie muszą powstrzymywać się od picia tych napojów. Pacjent z jaskrą może pić alkohol w małych ilościach. Powinien dbać o właściwą masę ciała i nie palić papierosów. Należy ostrzec też chorych na jaskrę przed dużym wysiłkiem fizycznym, nurkowaniem na większych głębokościach czy np. graniem na instrumentach dętych. Progresję choroby można ograniczyć poprzez leczenie niskiego ciśnienia tętniczego krwi, na przykład poprzez codzienne ćwiczenia gimnastyczne, uprawianie ”lekkiego” sportu (lekki trucht, jazda na rowerze). Należy stosować typ odżywiania, który zmniejsza ryzyko miażdżycy. Sensowne wydaje się przyjmowanie substancji wiążących wolne rodniki, od kiedy uważa się je za kluczowe w powstawaniu uszkodzenia jaskrowego. Dlatego pomocne jest spożywanie żywności bogatej w witaminy C i E oraz selen. To samo dotyczy zielonej herbaty, owoców, warzyw. Przynajmniej raz w tygodniu należy spożywać ryby.

Czy ciągła praca przy komputerze może doprowadzić do rozwoju jaskry?

Może zwiększać ryzyko jaskry zwłaszcza u osób krótkowzrocznych. Analizy wykazały, że istnieje związek miedzy podejrzeniem jaskry a krótkowzrocznością - szczególnie częstą wśród osób najintensywniej korzystających z komputerów.

A co z telewizją?

Do tej pory nie udowodniono wpływu oglądania telewizji na przebieg choroby. Przy jaskrze zamykającego się kąta należy przebywać w dobrze oświetlonych pomieszczeniach, szczególnie przy czytaniu czy oglądaniu telewizji. Warto też zdawać sobie sprawę, że ciśnienie wewnątrzgałkowe wzrasta, gdy patrzymy na coś z bliska.

Wiemy już, że jaskra to choroba podstępna. A czy jest ona niebezpieczna?

Jaskra powoduje ustawiczne i postępujące niszczenie nerwu wzrokowego i w swoim naturalnym przebiegu prowadzić może do nieodwracalnej ślepoty. Przebieg choroby jest sprawą bardzo indywidualną i zależy od wielu czynników, przede wszystkim od wartości ciśnienia wewnątrzgałkowego i stanu układu krążenia (obecności takich chorób jak nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroby serca). Pamiętajmy, że jaskra to „chore oko w chorym ciele”. Bardziej podatne na uszkodzenie nerwu wzrokowego są osoby z tzw. dysregulacją naczyniową, np. osoby, które często mają zimne ręce, niskie ciśnienie tętnicze, migrenowe bóle głowy. Grupę podwyższonego ryzyka zachorowań stanowią osoby, których krewni chorowali na jaskrę, a także cierpiące na krótkowzroczność powyżej -4.0 dioptrii. Te osoby powinny badać się co najmniej raz w roku. Większość pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym ma powyżej 40 lat. U krewnych osób chorych na jaskrę powinno się przeprowadzać badania po 40. roku życia raz na dwa lata. U osób nieobciążonych dziedzicznie chorobą zalecane jest badanie raz na 5 lat po 40. roku życia. Należy podkreślić, że dzięki wczesnemu rozpoznaniu i wczesnemu leczeniu zazwyczaj można zapobiec uszkodzeniu nerwu wzrokowego lub ślepocie. Na szczęście jest wiele efektywnych możliwości terapeutycznych. Prawie zawsze dzięki właściwemu, odpowiednio wcześnie włączonemu leczeniu oraz współpracy pacjenta z lekarzem, można zapobiec poważnej i postępującej utracie widzenia.

Czy inwazyjne leczenie jaskry jest bezpieczne?

Celem leczenia operacyjnego jest tylko redukcja ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jeśli cel ten zostanie osiągnięty, to prawdopodobieństwo progresji uszkodzenia nerwu wzrokowego jest znacznie mniejsze i poprawia to długoterminową prognozę. Czasami konieczne jest jednak utrzymanie leczenia farmakologicznego. Zdarza się, że pacjent ponownie musi poddać się operacji. Zawsze też istnieje możliwość ich przeprowadzenia. Jednak progresja uszkodzenia jaskrowego jest nadal możliwa.

Na operację jaskry w Polsce czeka się bardzo długo. Jak można podnieść komfort życia chorych i ułatwić im oczekiwanie na zabieg?

U chorych, u których pomimo leczenia farmakologicznego utrzymuje się wysokie ciśnienie wewnątrzgałkowe i niszczenie nerwu wzrokowego, operacje przeprowadza się w trybie pilnym. Tacy chorzy nie czekają w długich kolejkach. Życie chorych na jaskrę niewiele rożni się od życia osób zdrowych. Należy jednak podkreślić, że osoby z jaskrą muszą ściśle przestrzegać schematu leczenia i chodzić na regularne konsultacje okulistyczne.

Rozmawiał Maciej Szumny.

*Dr hab. n. med. Grażyna Malukiewicz - kierownik Katedry i Kliniki Chorób Oczu Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy.

Komentarze użytkowników