Żywienie w kamicy żółciowej

data dodania: 24.12.2010

Trudno jest rozpoznać kamicę, bo objawy nie są specyficzne i mogą świadczyć o innych schorzeniach. Wzdęcia, zgaga i uczucie przepełnienia w pierwszej kolejności zwykle nie są kojarzone z tą chorobą.

Wielokrotnie choroba ujawnia się poprzez napadowy ból w prawym podżebrzu promieniujący do prawej łopatki występujący po zjedzeniu ciężkostrawnego posiłku. Jest to najbardziej powszechny objaw kamicy żółciowej, ale można również spotkać się z zażółceniem spojówek i skóry, odbarwieniem stolca oraz ściemnieniem moczu.

Od przebiegu kamicy żółciowej i towarzyszących jej dolegliwości zależy rodzaj zaleceń żywieniowych.

Żywienie w kamicy żółciowej bezobjawowej

Jeżeli nie odczuwasz żadnych dolegliwości i nie masz schorzeń wymagających specjalnych zaleceń dietetycznych wskazane jest stosowanie pełnowartościowej diety. Nie jest konieczne wprowadzania specjalnych ograniczeń żywieniowych. Ważne, żeby pamiętać tylko o :

1. Spożywaniu 5 posiłków dziennie, w regularnych 2-3 godzinnych odstępach czasu.
2. Przygotowywaniu posiłków poprzez gotowanie na parze i w wodzie, duszenie bez wcześniejszego smażenia i pieczenie w folii oraz pergaminie. Nie zaleca się spożywania potraw smażonych.
3. Spożywaniu każdego dnia produktów bogatobłonnikowych, które zwiększają perystaltykę jelit, przez co tworzy się mniej soli żółciowych wchodzących w skład kamieni. Wskazane jest jedzenie otrębów pszennych, kaszy gryczanej, pieczywa razowego, żytniego razowego, świeżych oraz suszonych owoców i warzyw (jeżeli to możliwe, wskazane jest ich jedzenie wraz z skórkami, ponieważ podczas obierania usuwa się sporą ilość błonnika).
4. Wyeliminowaniu z diety lub znacznym ograniczeniu produktów zawierających tłuszcze zwierzęce, które powodują silne skurcze pęcherzyka, a w konsekwencji nasilenie dolegliwości bólowych. Przeciwwskazane są tłuste wędliny, podroby, mięso wieprzowe, tłuste sery, śmietana, boczek, kiełbasy, pasztety oraz duże ilości masła i żółtek jaj.
5. Jedzeniu pokarmów świeżych. Zabronione jest ponowne zamrażanie produktów już rozmrożonych.
6. Znacznym ograniczeniu, a nawet wyeliminowaniu z diety nasion roślin strączkowych, kapusty, pora, gruszek, śliwek i czereśni ze względu na ich właściwości wzdymające.
7. Wykluczeniu z diety pokarmów zawierających kwas szczawiowy, takich jak szpinak, rabarbar, szczaw.
8. Codziennym spożywaniu wraz z każdym posiłkiem porcji warzyw i co najmniej 2-3 porcji owoców.

Zalecenie dietetyczne w ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego

Jeżeli odczuwasz ból w prawym podżebrzu, a dodatkowo towarzyszą mu nudności, wymioty oraz podwyższona temperatura ciała, prawdopodobnie powstał w twoim organizmie ostry stan zapalny pęcherzyka żółciowego. W takim przypadku przez jeden dzień stosuje się głodówkę, podczas której podaje się wyłącznie słodzoną herbatę i soki owocowe. W ciągu kolejnych 1-3 dni rozszerza się dietę o kleiki, przeciery i soki owocowe. Stopniowo wprowadza się kasze, małe ilości masła oraz chudy twarożek i mleko. Kolejnym etapem jest wdrożenie diety lekkostrawnej z ograniczeniem tłuszczu, która zalecana jest w przewlekłej kamicy żółciowej.

Żywienie w przewlekłej kamicy żółciowej

Przede wszystkim należy bacznie obserwować wpływ spożywanych produktów na samopoczucie i wyeliminować z jadłospisu te pokarmy, które powodują dolegliwości bólowe. Najczęściej takie działanie przypisuje się :

1. Produktom zawierającym tłuszcze zwierzęce, np. tłustym wędlinom, podrobom, tłustym serom, śmietanie, kiełbasom oraz fast foodom.
2. Produktom wysokobłonnikowym , np. otrębom pszennym, pełnoziarnistemu pieczywie, kaszy gryczanej, suszonym owocom oraz świeżym owocom i warzywom.
3. Produktom zawierającym kwas szczawiowy, np. szpinakowi, rabarbarowi, szczawiowi.
4. Potrawom smażonym - po ich spożyciu następuje skurcz woreczka żółciowego i nasilenie dolegliwości bólowych. Podobnie jest po zjedzeniu produktów pikantnych, np. z dodatkiem pieprzu albo papryki, a także marynat i konserw, które są ciężkostrawne.
5. Produktom posiadającym właściwości wzdymające, czyli fasoli, grochowi, bobowi, soczewicy, kapuście, cebuli, czosnkowi, czereśniom, śliwkom, gruszkom, brokułom.

Ulgę przynosi spożywanie potraw gotowanych na wodzie i na parze, duszonych bez smażenia oraz pieczonych w foli i w pergaminie. Niewskazane jest dodawanie jajek do potraw – można używać wyłącznie białek. Zupy i sosy można urozmaicać mąką, mlekiem oraz kefirem – niezalecana jest śmietana. Pieczywo należy wybierać pszenne, czerstwe. Nasilenie dolegliwości bólowych może wywoływać jedzenie żółtych albo topionych serów. Z mięs i ryb zaleca sie wybierać chude gatunki, czyli mięso drobiowe, cielęcinę, dorsza, sandacza, morszczuka. Widoczny tłuszcz z mięsa i wędlin powinno sie usuwać. Owoce najlepiej spożywać w postaci przecierów albo soków. Warto sięgać po jabłka, brzoskwinie, banany, morele, truskawki, jagody, maliny i borówki. Warzywa powinno się jeść rozdrobnione i ugotowane. Wskazana jest marchew, pomidory, pietruszka, ziemniaki, seler, buraki, cukinia i zielona sałata. Do warzyw i zup przed podaniem dobrze jest dodawać oleje roślinne i oliwę z oliwek.

Niezmiernie istotne jest regularne spożywanie posiłków. Żółć jest wytwarzana przez wątrobę i gromadzona w woreczku żółciowym. Zjedzenie pokarmu zawierajacego tłuszcz jest impulsem do wywołania skurczu woreczka i wyrzutu jego zawartości. Regularne spożywanie posiłków pozwala na stopniowe opróżnianie woreczka z żółci i zmniejsza ryzyko występowania bólów brzucha.

Przykładowy jadłospis dla osób z przewlekłą kamicą żółciową ok. 2000 kcal

I. śniadanie

Bułka pszenna – 1 szt., ser twarogowy chudy 80 g, przecier z jabłek i truskawek 200 g, jogurt naturalny 250 g, herbata 250 ml

II. śniadanie

Kaszka manna gotowana na mleku 150 g, sok wielowarzywny 250 ml

Obiad

Kurczak gotowany (170 g) w warzywach (marchewka, seler i pietruszka – 200g), ziemniaki gotowane (3 szt.), kompot jabłkowy 250 ml

Podwieczorek

Budyń wanilowy 200 g, herbatka malinowa 250 ml

Kolacja

Chleb pszenny czerstwy – 2 kromki, sola gotowana na parze 200 g, liście sałaty, koktajl z jogurtu, mleka i jagód 250 ml, sok z marchwi 250 ml