Płonica

data dodania: 27.01.2012

Informacje
Autor: Aleksander Mularski
Data dodania: 27.01.2012

Tagi: płonica, szkarlatyna, paciorkowce, gorączka, angina, trójkąt Fiłatowa

Źródła:
  1. „Medycyna wewnętrzna. Repetytorium dla studentów i lekarzy”, Herold G. [red.], Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005

Płonica (szkarlatyna; łac. scarlatina) jest ostrą chorobą zakaźną wieku dziecięcego wywoływaną przez paciorkowce grupy A (Streptococcus pyogenes), a właściwie przez wytwarzane przez te bakterie egzotoksyny A, B i C (tzw. toksyny erytrogenne).

Zobacz galerię

Objawy te wynikają z nadwrażliwości, a ta z uprzedniej ekspozycji na toksyny. Jedynym źródłem zakażenia płonicą jest człowiek chory na anginę paciorkowcową, płonicę lub inne zakażenie wywołane przez paciorkowca, a także osoba zdrowa będąca nosicielem. Zarazić się można drogą kropelkową, a także przez odzież i sprzęty używane przez chorego.

Nietypową postacią występującą po zakażeniu przez uszkodzoną skórę i różniącą się brakiem występowania anginy jest płonica przyranna. Po krótkim, trwającym 1-3 dni okresie wylęgania choroba rozpoczyna się wysoka gorączka, a u młodszych dzieci również nudności i wymioty. Jednocześnie z gorączką pojawia się bardzo drobna, czerwona wysypka obejmująca całe ciało za wyjątkiem trójkąta między fałdami policzkowymi (trójkąt Fiłatowa), porównywalna trochę do wyglądu skóry pokłutej szczotką ryżową. Szczególnie obfita wysypka z tendencjami do zlewania się wykwitów występuje w zgięciach dużych stawów. Charakterystyczne jest też jej krótkotrwałe znikanie po potarciu lub uciśnięciu skóry. Wysypka znika po tygodniu. Po kilku dniach od jej ustąpienia pojawia się charakterystyczne płatowe łuszczenie się skóry stóp i rąk. Uwagę zwraca również znacznie nasilona kruchość naczyń włosowatych uszkodzonych przez toksyny, która objawia się linijnymi wybroczynami. Niemal w każdym przypadku płonicy od początku choroby zajęte jest gardło. Zmiany mają postać nalotu lub zaczerwienienia, czasem ropnego wysięku. Migdałki stają się czerwone i powiększone. Język początkowo pokryty jest grubym szarym nalotem, który znika po 2-3 dniach, odsłaniając powiększenie brodawek i kubków smakowych, kolor zmienia się na jaskrawoczerwony (tzw. język malinowy, jeden z patognomonicznych objawów płonicy). Gdy przebieg płonicy jest cięższy, to poza wysypką mogą wystąpić zaburzenia układu krążenia, zapalenie mięśnia sercowego, utrata przytomności, nad sercem stwierdza się szmer skurczowy; wątroba i śledziona powiększone. Zmiany zapalne w gardle są słabo wyrażone.

Płonica o przebiegu septycznym charakteryzuje się dużymi zmianami w gardle, zapaleniem węzłów chłonnych szyjnych. Może dojść do martwicy tkanek dna jamy ustnej (angina Ludwiga), bakteriemii i posocznicy. Dawniej przed wprowadzeniem do leczenia nowoczesnych antybiotyków choroba miała przebieg ciężki, czasem śmiertelny. Często występowały powikłania pod postacią zapalenia nerek, stawów, węzłów chłonnych i ucha środkowego, rzadziej zapalenia wsierdzia czy mięśnia sercowego. Obecnie typowe postacie płonicy stwierdza się rzadko, zwykle przebieg choroby jest łagodniejszy, a powikłania prawie nie występują. Antybiotykami pierwszego rzutu w leczeniu płonicy są penicyliny, zarówno doustne jak i domięśniowe. Rokowanie w postaciach niepowikłanych jest dobre. Po przebyciu choroby u znacznej większości osób pozostaje trwała odporność.

Komentarze użytkowników