Nadczynność tarczycy przyczynia się do zwiększenia tempa zachodzenia przemian białek, tłuszczów i węglowodanów w organizmie człowieka. W konsekwencji u chorego najczęściej można zaobserwować zmniejszenie masy ciała, wzmożony apetyt, nadmierną potliwość, niepokój, drżenie rąk oraz kołatanie serca. Zdarza się jednak, że dochodzi do powstania obrzęków i biegunek. Pomimo, że podstawą terapii jest leczenie farmakologiczne, to dieta odgrywa w niej znaczącą rolę. Prawidłowo zbilansowana dieta umożliwia pokrycie zwiększonego zapotrzebowania na energię, witaminy A, C i B1 oraz wapń.
Niezbędne zwiększenie ilości dostarczanej energii
Przyjmuje się, że kaloryczność diety powinna być o 15-25% większa niż u osób zdrowych. Przy zaostrzeniu choroby potrzeby organizmu są jeszcze większe. Energia powinna być dostarczana w 5-6 posiłkach spożywanych co 2-3 godziny. Śniadanie powinno dostarczać 30 % całodziennej energii, II śniadanie- 10%, obiad – 30%, podwieczorek 10%, a kolacja – 20%.
Dieta bogatobiałkowa
Nasilony rozpad białek towarzyszący tej chorobie stanowi wskazanie do stosowania diety bogatobiałkowej. Zaleca się dostarczanie 1,5-2 g białka/ kg masy ciała. 2/3 spożywanego białka powinno być pochodzenia zwierzęcego. Białko zwierzęce jest białkiem pełnowartościowym, ponieważ zawiera w odpowiednich proporcjach niezbędne aminokwasy. Mogą one dzięki temu zostać w pełni wykorzystane do syntezy własnych białek ustrojowych. W diecie nie może zatem zabraknąć mięsa drobiowego, cielęcego, ryb, mleka, serów, kefirów, jogurtów, jajek oraz wędlin drobiowych. Jedząc produkty mleczne zapewnia się również większą podaż wapnia. Jest to bardzo istotne, ponieważ w przypadku nadczynności tarczycy zapotrzebowanie na ten makroelement jest również większe niż u osoby zdrowej.
Należy zwrócić uwagę na witaminę A, C i B1 !
Zapotrzebowanie na nie także ulega zwiększeniu, toteż nie można zapominać o uwzględnianiu w codziennej diecie produktów szczególnie w te witaminy bogate. Witamina A w postaci retinolu występuje w produktach mlecznych (mleku, jogurtach, serach, kefirach), rybach oraz jajkach. Karoteny będące prowitaminą A występują natomiast głównie w produktach roślinnych. Obecne są w czerwonych, żółtych i pomarańczowych owocach oraz warzywach, a także w zielonych warzywach liściastych.
Witamina C zawarta jest w owocach cytrusowych, czarnej porzeczce, papryce czerwonej, kapuście kiszonej, truskawkach i natce pietruszki.
W witaminę B1 bogate są kasze, płatki owsiane, pieczywo pełnoziarniste, musli, pistacje, orzechy włoskie oraz ryż brązowy.
Dobre rady
W przypadku występowania biegunek powinno się ograniczyć jedzenie surowych warzyw i owoców, ponieważ oprócz dużej ilości witamin i składników mineralnych zawierają one błonnik pokarmowy, który może nasilać dolegliwości. Nie należy jednak rezygnować z ich spożywania! Wskazane jest gotowanie warzyw i owoców na parze, albo w wodzie, obieranie ze skórki, a także przecieranie i rozdrabnianie na tarce. W ten sposób zmniejszy się ilość przyjmowanego włókna roślinnego, zachowując jednak pozostałe cenne składniki pokarmowe.
Przygotowując posiłki należy zrezygnować ze smażenia i pieczenia potraw w tłuszczu, ponieważ mogłoby się to przyczynić się do występowania lub nasilania biegunek. Zamiast tego warto gotować na parze i w wodzie, a jeżeli już piec, dusić i smażyć, to bez dodatku tłuszczu. Z tego samego powodu nie zaleca się również spożywania pokarmów wzdymających, czyli kapusty, grochu, fasoli, czereśni, gruszek i śliwek.
Doprawiając do smaku potrawy powinno się zrezygnować z ostrych przypraw (pieprzu, papryki) na rzecz łagodnych, tj. koperku, natki pietruszki, kminku, wanilii, cynamonu. Spośród napojów warto wybierać herbatki ziołowe i owocowe, wodę mineralną, kawę zbożową oraz soki warzywne i owocowe. Z powodu często towarzyszącego osobom chorym uczucia gorąca warto się zastanowić czy ulgi nie przyniosłoby spożywanie letnich płynów i pokarmów, zamiast gorących,
Ze względu na kołatanie serca zaleca się ograniczenie spożycia napojów zawierających kofeinę, czyli mocnej kawy i herbaty, napojów energetyzujących oraz coli, które mogą dodatkowo nasilać dolegliwości.
Jeżeli u chorego dochodzi do pogorszenia stanu zdrowia i występowania biegunek, zasadne jest wprowadzenie diety półpłynnej, opierającej się na kleikach ryżowych albo z kaszy manny.
Przykładowy jadłospis dla osób z nadczynnością tarczycy - 2500 kcal
I Śniadanie ok. 750 kcal
- Bułka grahamka z sałatą, szynką drobiową oraz czerwoną papryką – 1 sztuka
- Koktajl truskawkowy 500 ml
II Śniadanie ok. 250 kcal
- Przecier marchwiowo-jabłkowy 300 g
- Kefir 200 ml
Obiad ok. 750 kcal
- Pierś z indyka gotowana na parze 150 g
- Kasza jęczmienna 100 g
- Sałatka z buraczków 200 g
- Sok pomarańczowy 250 ml
Podwieczorek ok. 250 kcal
- Ser twarogowy z odrobiną jogurtu naturalnego i szczypiorku 70 g
- Sok z czarnej porzeczki 150 ml
Kolacja ok. 500 kcal
- Kanapki z chleba żytniego razowego z dorszem pieczonym w foli oraz sałatą i zielonym ogórkiem – 2 sztuki
- Jogurt naturalny 150 g z brzoskwinią
- Zielona herbata 250 ml