Przyczyny trądziku pospolitego
Wystąpienie trądziku wiąże się z nadmierną aktywnością gruczołów łojowych. Skłonność ta ma związek z gospodarką hormonalną oraz czynnikami genetycznymi. Istotna jest również obecność bakterii beztlenowych (Propionibacterium acnes), które znajdują się w ujściach gruczołów łojowych. Wytwarzają one enzymy lipolityczne, które powodują rozkład łoju. Działanie wspomnianych bakterii sprzyja powstawaniu nacieków zapalnych (nasilają one stan zapalny wokół zmian trądzikowych).
Odmiany kliniczne
Trądzik młodzieńczy (acne juvenilis)
Widoczne są przede wszystkim zaskórniki i wykwity grudkowe. Zmiany umiejscowione są na twarzy i plecach. Ustępują samoistnie.
Trądzik ropowiczy (acne phlegmonosa)
Tworzą się torbiele ropne. Gojenie się przebiega poprzez bliznowacenie. Leczenie najczęściej polega na podaniu antybiotyku.
Trądzik skupiony (acne conglobata)
Widoczne są głębokie nacieki, duże zaskórniki i torbiele ropne. Zajęte mogą być miejsca typowe (twarz, plecy), ale również okolice pachowe, pachwinowe i pośladki. Trądzik skupiony pojawia się najczęściej u mężczyzn.
Trądzik bliznowcowy (acna keloidea)
W obrębie wykwitów trądzikowych pojawiają się tzw. bliznowce (keloidy).
Trądzik z objawami ogólnymi o ciężkim przebiegu, tzw. piorunujący (acne fulminans)
Objawia się wykwitami z rozpadem i objawami krwotocznymi. Zmianom skórnym towarzyszą objawy grypopodobne (gorączka, osłabienie, bóle stawowe), a także wysokie OB. Występuje wyłącznie u młodych mężczyzn.
Trądzik wywołany czynnikami zewnątrzpochodnymi
Trądzik zawodowy
Wywołany jest najczęściej przez kontakt z chlorem, olejami, dziegciem.
Trądzik polekowy
Jego pojawienie się ma związek z zażywaniem leków, tj.: środków antykoncepcyjnych, leków uspokajających (zawierających barbiturany, brom), preparatów jodu, żelaza, wapnia i magnezu, chlorochiny, penicyliny, chininy, kwasu salicylowyego, hydrokortyzonu, flumetazonu.
Trądzik kosmetyczny
Wywołany najczęściej przez pudry i róże, które zamykają ujścia gruczołów łojowych i potowych.
Trądzik niemowlęcy
Umiejscowiony jest najczęściej na twarzy. Objawia się wykwitami grudkowymi i ropnymi. Wiąże się ze stosowaniem do pielęgnacji skóry olejów mineralnych.
Trądzik samouszkadzający
Wiąże się z nieustannym drapaniem zmian skórnych. Występuje u ludzi młodych.
Trądzik „mechaniczny”
Wiąże się z mechanicznym uszkodzeniem skóry przez paski, guziki, opaski.
Objawy trądziku pospolitego
Pierwotnym wykwitem jest zaskórnik.
-
zaskórnik zamknięty – drobny, biały, ujście mieszka włosowego jest niewidoczne;
-
zaskórnik otwarty - zaskórnik wypełniony jest keratyną, która nadaje mu czarny kolor, ujście mieszka włosowego jest widoczne.
Trądzik pojawia się najczęściej na twarzy, skórze pleców oraz klatki piersiowej. Zmiany trądzikowe są łagodniejsze latem, co wiąże się z nasłonecznieniem.
Leczenie trądziku pospolitego
Leczenie zewnętrzne
W leczeniu trądziku o niewielkim i średnim nasileniu nie stosuje się maści, gdyż mogą prowadzić one do zamknięcia ujść gruczołów łojowych. Wskazane jest natomiast użycie pasty, pudru, aerozolu lub zawiesiny. Wydzielanie łoju regulują retinoidy (adapalen 0,1%, izotretynoina 0,05%, tazaroten 0,05% i 0,1%, tretynoina 0,05%). Dodatkowo działają one przeciwbakteryjnie, podobnie jak nadtlenek benzoilu (BPO), który ma również działanie przeciwzapalne. Antybakteryjnie oraz przeciwazapalnie działają antybiotyki (klindamycyna 1%, erytromycyna 2% i 2,5%). Złuszczająco natomiast – kwas salicylowy.
Coraz częściej stosuje się również preparaty złożone, które ograniczają powstanie zjawiska lekooporności. Spotkać można następujące preparaty złożone:
-
adapalen + nadtlenek benzoilu (0,1% - 2,5%),
-
erytromycyna + izotretynoina (2% - 0,05%),
-
erytromycyna + octan cynku (4% - 1,2%),
-
erytromycyna + tretynoina (4% - 0,025%),
-
klindamycyna + nadtlenek benzoilu (1% - 5%).
Leczenie ogólne
Leczenie ogólne zalecane jest w nasilonej postaci trądziku. Zaleca się najczęściej antybiotykoterapię:
-
tetracykliny (działają przeciwzapalnie; czas terapii: 3-8 miesięcy),
-
doksycyklina,
-
erytromycyna,
-
azytromycyna,
-
kotrimoksazol,
-
limecyklina.
W przypadku terapii z zastosowaniem antybiotyków z grupy tetracyklin i doksycyklin unikać należy słońca, gdyż może ono spowodować przebarwienia. Leki te należą do substancji światłouczulających.
Leczenie wspomagające
Psychoterapia
Zalecana jest przede wszystkim u pacjentów z trądzikiem wywołanym. W niektórych sytuacjach pacjent drapie i wyciska zmiany trądzikowe pod wpływem wzmożonego napięcia nerwowego. Zadaniem psychologa jest pomoc w jego zredukowaniu.
Stosowanie specjalistycznych preparatów pielęgnacyjnych
Używanie preparatów, które zawierają kwasy owocowe (AHA), cynk, siarkę.
Naświetlanie
Stosowanie naświetlania UVA, UVB.
Odpowiednia dieta
Specjaliści są podzieleni – jedni uważają, że odpowiednia dieta ma wpływ na ciężkość schorzenia, drudzy są zdania, iż związek taki nie istnieje. Niemniej uważa się, że korzystne jest zwiększenie spożywania produktów, które zawierają witaminę B. Więcej o diecie, która poprawi kondycję skóry można przeczytać tutaj.