Wysypki i choroby skórne u dzieci

Zdrowie Twojego maluszka jest dla Ciebie najważniejsze. Każda zmiana na delikatnej skórze niemowlaka wzbudza Twój niepokój. Prezentujemy choroby skórne i wysypki, które mogą pojawić się u Twojego dziecka.

Może się pojawić już w kilka dni po urodzeniu. Ma postać żółtawych łusek, które występują przede wszystkim na czubku głowy, ale w ciężkich przypadkach mogą pojawić się także na twarzy, szyi czy nawet pośladkach. Jej przyczyną jest nadmierne wytwarzanie łoju przez gruczoły łojowe w skórze maluszka. Ciemieniucha nie jest w żaden sposób uciążliwa dla dziecka i ustępuje zwykle ok. 3 miesiąca życia. Jej łagodne stany można z powodzeniem usuwać przy pomocy oliwki lub wazeliny, którą wmasowuje się w skórę na kilkanaście minut (lub kilka godzin, jeśli łusek jest już dużo) przed kąpielą. W trakcie mycia główki łuski ciemieniuchy zmywają się wraz z szamponem. Pomocne może być także ich delikatne wyczesywanie tuż po kąpieli przy pomocy specjalnej szczoteczki dla niemowląt. Cięższe stany ciemieniuchy należy skonsultować z pediatrą, który najprawdopodobniej zaleci stosowanie odpowiedniej maści.

Spowodowana jest zbyt dużą ilością bilirubiny we krwi noworodka. Bilirubina - żółty produkt końcowy rozpadu czerwonych krwinek – w normalnych warunkach przetwarzana jest w wątrobie, a następnie wydalana przez nerki. U noworodków jednak niedojrzała jeszcze wątroba nie może sobie poradzić z jej nadmiarem, w rezultacie czego bilirubina trafia do krwi i objawia się zażółceniem skóry. U dzieci urodzonych o czasie żółtaczka pojawia się pod koniec 2. doby życia i nie powinna trwać dłużej niż 14 dni. Poziom bilirubiny we krwi nie powinien natomiast przekroczyć 15 mg% . Żółtaczka fizjologiczna zwykle mija samoistnie. W poważniejszych przypadkach stosuje się tzw. fototerapię (naświetlanie lampą ultrafioletową), która z dużym powodzeniem pozwala obniżyć stężenie bilirubiny do bezpiecznego poziomu.

Przyczyną biało-żółtych i zaczerwienionych wyprysków na twarzy noworodka są zatkane gruczoły łojowe. Prawdopodobnie za ten stan odpowiedzialne są krążące w ciele maluszka hormony matki. Na szczęście trądzik noworodkowy mija sam i nie potrzeba tu żadnej interwencji z twojej strony. Pamiętaj tylko, by w żadnym razie nie zdrapywać lub nie wyciskać wyprysków. Wystarczy, jeśli będziesz przemywać twarz dziecka ciepłą przegotowaną wodą. Za kilka tygodni twarz maluszka będzie czysta i gładka.

Występuje u dzieci w okresie stosowania pieluszek i może przybrać formę grudek, pęcherzyków, rozległego zaczerwienienia, jaskrawoczerwonych plam, zdartego naskórka z sączącymi się miejscami lub suchego, złuszczającego się naskórka. Za przyczyny jego powstawania uznaje się dużą wilgotność, niewystarczający dopływ powietrza, kontakt skóry z moczem i kałem oraz ocieranie się delikatnej skóry dziecka o pieluszkę. Może go wywołać także nadmierne stosowanie nasączanych chusteczek pielęgnacyjnych. Leczenie rumienia pieluszkowego opiera się głównie na prawidłowej pielęgnacji, która przewiduje: częstą zmianę pieluszki, przemywanie pośladków czystą wodą, dokładne osuszanie skóry, wietrzenie pupy maluszka nawet kilka razy w ciągu dnia, stosowanie wysuszających kremów ochronnych. W szczególnych przypadkach lekarz może zalecić stosowanie maści i kremów przeciwbakteryjnych lub przeciwgrzybicznych.

Te białe lub żółtawe grudki na twarzy noworodka nie są niczym poważnym i nie stwarzają żadnego zagrożenia. Prosaki są wynikiem zapchania porów w skórze Twojego dziecka i nie wymagają żadnej szczególnej pielęgnacji. Wystarczy, że będziesz przemywać je przegotowaną wodą. Ustąpią samoistnie, nie pozostawiając na buzi dziecka żadnych śladów.

Zazwyczaj pojawia się w zgięciach łokci i kolan oraz na policzkach. Egzema to swędząca wysypka, przybierająca postać suchych, zgrubiałych czerwonych łusek lub delikatnych czerwonych grudek, które mogą sączyć się lub pękać. W większości przypadków egzema występuje u dzieci z rodzin obciążonych astmą lub alergiami.

Należy do bardzo zaraźliwych chorób skóry. Wywoływany jest przez gronkowce i paciorkowce. Manifestuje się na skórze głowy i wokół ust poprzez swędzące pęcherze lub pęcherzyki z wodnistą zawartością, które szybko pękając przechodzą w grube, żółtawe strupy. Strupy odpadają po około 7 dniach pozostawiając po sobie czerwone plamy, które jednak znikają nie pozostawiając śladu. Liszajec może wystąpić na skórze zdrowej, ale także jako powikłanie innej choroby (np. atopowego zapalenia skóry czy ospy wietrznej). Leczenie przybiera formę terapii miejscowej (kremy, maści, aerozole itp.) lub terapii ogólnej (jeśli leczenie miejscowe nie daje rezultatów). Choroba najczęściej rozprzestrzenia się wśród dzieci w żłobkach, przedszkolach i szkołach.

Szkarlatyna w pierwszych dniach od wystąpienia objawia się wysoką gorączką (nawet do 40 stopni), bólem gardła, zaczerwienieniem migdałków oraz białym nalotem na języku. Po 2-3 dobach język przybiera silnie malinową barwę a na ciele dziecka pojawia się charakterystyczna wysypka – niewielkie, gęsto rozsiane czerwone plamki. Zanim pojawi się wysypka szkarlatyna często rozpoznawana jest błędnie jako angina. Wysypka początkowo obejmuje klatkę piersiową i szyję, a następnie całe ciało, które przybiera intensywnie czerwony odcień. Cechą charakterystyczną szkarlatyny jest tzw. trójkąt Fiłatowa, czyli jasne, niezajęte wysypką i rumieniem miejsce wokół ust i nosa. Wraz z zanikającą wysypką rozpoczyna się łuszczenie skóry, które może trwać nawet do 2 tygodni. Leczenie – antybiotykoterapia.

Na skórze pojawiają się czerwone, płaskie i swędzące plamy, które stopniowo przekształcają się w grudki, a następnie pęcherzyki i strupy. Ponowny rzut wysypki pojawia się po 3-4 dniach i obejmuje całe ciało. Zmianom skórnym towarzyszy ogólnie złe samopoczucie, niewysoka gorączka i utrata apetytu. Jest to choroba bardzo zakaźna – do rozprzestrzeniania wirusa dochodzi już na 1-2 dni przed wystąpieniem wysypki i do momentu odpadnięcia strupów. Ospa wietrzna najczęściej dotyka dzieci między 2. a 6. rokiem życia.

Zmiany skórne pojawiają się na twarzy, głowie, tułowiu, kończynach oraz błonach śluzowych (zwłaszcza podniebienia twardego i policzków). Bardzo rzadko występują na dłoniach i stopach.

Wysypka w przebiegu odry pojawia się ok. 5 dni od zarażenia i ma postać grubych, różowych i zlewających się plamek. Początkowo obejmuje tylko miejsca za uszami, a następnie twarz, szyję, by wreszcie rozprzestrzenić się na tułowiu i kończynach. Charakterystycznym objawem odry są także tzw. plamki Koplika, czyli białe przebarwienia wielkości ziarenek piasku na wewnętrznej ścianie policzków. Objawom skórnym towarzyszą także objawy ogólne, takie jak: gorączka, katar, suchy, uciążliwy kaszel i czerwone, szkliste oczy.

Głównym objawem choroby jest drobnoplamista lub plamisto-grudkowa wysypka w kolorze bladoróżowym. Zmiany skórne początkowo pojawiają się na twarzy, a następnie na całym ciele. Bardzo charakterystycznym objawem różyczki są także niebolesne, twarde i powiększone do wielkości grochu węzły chłonne (szczególnie te podpotyliczne). Różyczka ma przeważnie łagodny przebieg, wysypka ustępuje bez śladu po ok 2-3 dniach a jej leczenie polega głównie na łagodzeniu objawów.

Najczęściej występuje na twarzy i ustach. Na pograniczu skóry i warg pojawia się zaczerwienienie, na którym tworzą się plamki, a następnie kilkumilimetrowe pęcherzyki. Początkowo wypełnione są one treścią surowiczą, później ropną i w ciągu kilku dni pokrywają się strupami. Czasami objawom tym może towarzyszyć niewielka bolesność i uczucie pieczenia. Opryszczka ustępuje po ok. 6-10 dniach, ale dość często zdarzają się jej nawroty – zazwyczaj w tym samym miejscu. W leczeniu opryszczki stosuje się preparaty osuszające i odkażające (pasty cynkowe, aerozole z antybiotykami) a także miejscowe leki o działaniu przeciwwirusowym.

To małe pojedyncze guzki lub ich skupiska, pojawiające się zwykle na rękach, choć mogą występować na całym ciele. Brodawki są zazwyczaj koloru skóry, ale równie dobrze mogą być od niej jaśniejsze lub ciemniejsze. Zmiany te mają skłonność do rozsiewu. Większość z nich zanika samoistnie w ciągu kilku miesięcy, ale czasem proces ten może trwać nawet kilka lat. Brodawki bardzo rzadko występują u dzieci poniżej 2. roku życia.

Na skórze (najczęściej tułowia, rąk i ud) pojawiają się bąble, przypominające te po poparzeniu pokrzywą. Bąbel pokrzywkowy swędzi, ma często różowy lub porcelanowobiały kolor, jest obrzęknięty, szybko się pojawia i szybko zanika – już po kilku, kilkunastu godzinach nie ma po nim śladu. Pokrzywka może pojawić się z różnym nasileniem jako pojedyncze lub rozległe skupiska bąbli. Czasami wysiewom może towarzyszyć obrzęk błon śluzowych jamy ustnej i dróg oddechowych, co może stanowić poważne zagrożenie dla życia. Przyczyną pokrzywki są najczęściej różne alergeny, choć zdarzają się także przypadki pokrzywki niealergicznej.Opracowano na podstawie:
K. Kubicka, W. Kawalec, Pediatria. Podręcznik dla studentów. Tom 1, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010
S. Jabłońska, S. Majewski, Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008